Yukarı
261229

Türkiye Varlık Fonu ile ilgili soru işaretleri artıyor

09 Ekim 2019 09:12

Türkiye Varlık Fonu son dönemde zor durumdaki şirketleri kurtarmasıyla gündeme gelirken kurumun asıl faaliyet amacı hakkında soru işaretlerine neden oluyor. Fonun büyüklüğünün 30 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor! Uzmanlar fonun paralel bütçe gibi çalıştığını söylerken sadece Borsa İstanbul'da 10 milyar TL yönettiğine dikkat çekiyorlar.

Deutsche Welle Türkçe’den Aram Ekin Duran’ın haberine göre; Türkiye Varlık Fonu'nun (TVF) son dönemde özellikle inşaat ve enerji sektöründeki borçlu şirketleri kurtarmak için kullanılması, kurumun asıl faaliyet amacı hakkında soru işaretlerine neden oluyor.

NASIL DENETLENİYOR?

Tüm varlıkları devlete ait şirket, banka, gayrimenkul ve sermayeden oluşmasına ve yönetim kurulu başkanlığını Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, Başkanvekilliğini ise Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın yürütmesine rağmen ‘kamu kuruluşu’ statüsünde değil.

Dolayısıyla özel hukuk hükümlerine tabi olan TVF'nin denetimi de Sayıştay tarafından değil bağımsız denetçiler tarafından gerçekleştiriliyor. Türkiye Varlık Fonu'nun denetimi 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'da düzenleniyor.

Bu kanuna göre, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi, şirket tarafından kurulacak diğer şirketler, Türkiye Varlık Fonu ve Türkiye Varlık Fonu bünyesinde kurulacak alt fonlar 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında kurumsal yönetim düzenlemelerine uygun olarak bağımsız denetime tabi bulunuyor. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin devreye girmesiyle Cumhurbaşkanlığı’na bağlanan Türkiye Varlık Fonu ve bünyesinde kurulan alt fonların mali tabloları ve faaliyetleri hakkındaki denetim ve inceleme raporları son olarak Ekim 2018'de “gizli” ibaresiyle Plan ve Bütçe Komisyonu üyelerine gönderilmişti.

Türkiye Varlık Fonu, yapımı yılan hikayesine dönen ve açılış tarihi sürekli ertelenen İstanbul Finans Merkezi’nin 465 bin metrekarelik kısmını 1 milyar 670 milyon TL karşılığında devralacak.

KAYNAKLAR NEREYE GİDİYOR?

Bugüne kadar Varlık Fonu'na Hazine'den 3,7 milyar TL'lik kaynak yaratıldı. Ayrıca Eximbank ve Halkbank'tan 1 milyar 50 milyon euro tutarında kredi alan TVF, Citibank ve ICBC’nin (Çin Endüstrü ve Ticaret Bankası) aralarında bulunduğu bir konsorsiyumdan da 1 milyar euroluk kredi temin etti.

Ancak bugüne kadar elde edilen bu sermaye girişi, şirketin kuruluş misyonunda yer aldığı üzere Türkiye'nin stratejik varlıklarını geliştirmek veya önemli yatırımları için kaynak sağlamak yerine, kamuya karşı yükümlülüğünü yerine getirmeyen bazı şirketlerin bütçesini rahatlatmak için kullanıldı.

‘PARALEL BÜTÇE GİBİ ÇALIŞIYOR’

Dünyada Varlık Fonu kuran ülkelere bakıldığında, Suudi Arabistan ve Norveç gibi cari fazla veren ülkelerin öne çıktığına işaret eden Ekonomist Mustafa Sönmez, yaptığı açıklamada, “Yani Varlık Fonu kuran ülkeler, Türkiye gibi cari açık veren, sermaye eksiği olan ülkeler değil; tam tersi sermaye fazlasını gelecek nesillere aktarmak üzere harekete geçen ülkeler oluyor” diyor.

Türkiye'deki Varlık Fonu'nun bu tür ülkelerdeki varlık fonları ile isim benzerliği dışında bir benzerliği olmadığını dile getiren Sönmez, “Türkiye'deki Varlık Fon, adeta bir paralel bütçe gibi çalıştırılıyor. Yani Hazine görünümünün bozulduğu durumlarda devreye sokulan bir ikinci bütçe gibi işlev görülüyor” diye konuşuyor.

İNŞAAT ŞİRKETLERİNE KURTARMA PAKETİ

TVF Genel Müdürü Zafer Sönmez geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, İstanbul Finans Merkezi inşaatını üstlenen Ağaoğlu Şirketler Grubu (Akdeniz İnşaat), YDA ve İntaş'ın taahhütlerini yerine getirememesi üzerine 1,3 milyon metrekarelik kullanım alanı olan projenin yaklaşık 465 bin metrekarelik kısmının proje, hafriyat, arsa bedelleri ve bugüne kadar tamamlanan inşaat maliyetleri dahil olmak üzere 1,67 milyar TL karşılığında devralındığı ilan etmişti. CHP İstanbul Milletvekili Mehmet Bekaroğlu da TVF'nin tartışmalı faaliyetlerini 4 Ekim’de Meclis gündemine taşıdı.

BEKAROĞLU: SORUMLU KİM?

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay'ın cevaplaması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi veren Bekaroğlu, İFM inşaatına ortak olunmasının nedenlerini sorarken, bu ortaklığın fonun kuruluş ve işleyiş amaçlarına uygun olup olmadığına ilişkin de açıklama yapılmasını talep etmişti.

2012 yılının Kasım ayında arsa satışı karşılığı gelir paylaşımı yöntemiyle ihaleye çıkılan İstanbul Finans Merkezi projesinin tamamlanma tarihinin sürekli ertelendiğine işaret eden Bekaroğlu, “Projeyi üstlenen üç firma taahhütlerini neden yerine getirememişlerdir? Gecikmenin sorumluları kimlerdir? TOKİ ve Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı bünyesinde bunlar hakkında herhangi bir araştırma ve soruşturma yapılmış mıdır?” sorularını sordu. Henüz bu sorulara hükümetten yanıt gelmiş değil.

İNŞAAT ŞİRKETLERİ İLE ORTAKLIK

Varlık Fonu'na ilişkin bir diğer soru işareti de enerji sektöründeki faaliyetlerine ilişkin ortaya çıkmış durumda. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın açıkladığı Yeni Ekonomi Programı (YEP) kapsamında, TVF'nin enerji sektöründe yatırım yapmasının da önü açıldı. Fon petrokimya, madencilik ve yerli kaynaklardan enerji üretimi projelerinde özel sektör veya yabancı sermaye iş birliğine dayanan ‘sıfırdan yatırım' projelerine yatırım yapabilecek. Ancak TVF'nin faaliyetleri kapsamında algılanabilecek bu yetkinin yaklaşık 50 milyar dolarlık borcu bulunan enerji sektörü içerisinde batık kredileri olan şirketlere dönük bir finansal kaynak olarak kullanılabileceği belirtiliyor.

‘BORSADA 10 MİLYAR TL YÖNETİLİYOR’

İktisatçı Dr. Ali Rıza Güngen’e göre, TVF'nin yatırım yapacağı alanlar konusunda neyin ‘stratejik' olup olmadığını belirleme yetkisi sadece Erdoğan ve Albayrak'ta bulunuyor. Bu nedenle elde edilen ve Sayıştay tarafından denetlenemeyen kaynakların kullanım alanlarına ilişkin soru işaretleri ortaya çıktığını dile getiren Güngen, öte yandan TVF'nin Borsa İstanbul'da yaklaşık 10 milyar TL'lik hisse yönettiğine de dikkat çekiyor. Varlık Fonu bulunan diğer ülkelerde fonun iç piyasada işlem yapması önünde çeşitli engeller olduğunu kaydeden Dr. Güngen, şöyle konuşuyor:

“Türkiye'de en başından beri böyle bir kısıtlama yok. Cumhurbaşkanı ve Hazine Bakanı tarafından yönetilen bir kurum olarak, borsada bazı şirketlerin değerini etkileyebilecek bir güce kavuşmuş oluyorsunuz. Yani hem doğrudan şirketlere yapılan para transferleri var, bir de böyle borsa üzerinden dolaylı olarak yürütülen faaliyetler var.”

30 MİLYAR DOLARLIK BÜYÜKLÜK

Türkiye ekonomisini yeniden canlandırma hedefi ile Ağustos 2016 sonrasında faaliyete geçirilen TVF, o günden beri pek çok tartışmanın odağında yer aldı. Türkiye Varlık Fonu'nun toplam büyüklüğünün 30 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Varlık Fonu'nun portföyünde öne çıkan bazı varlıklar ise şöyle:

THY'nin yüzde 49,12, Türk Telekom'un yüzde 6,68, Halkbank'ın yüzde 51,1 hisseleri ile Ziraat Bankası'nın, Türkiye Petrolleri A.O.'nın (TPAO), Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'nin (BOTAŞ), Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.'nin (PTT) ve Borsa İstanbul A.Ş.'nin Hazine'ye ait hisselerin tamamı ile Çaykur'un tamamı.

TAŞINMAZLARI DA VAR

Bunlarla birlikte Milli Piyango ve Türkiye Jokey Kulübü tarafından düzenlenen çekiliş ve yarışların lisansları da Varlık Fonu'na devredilmiş durumda. Ayrıca Mülkiyeti Hazineye ait Antalya, Aydın, İstanbul, Isparta, İzmir, Kayseri ve Muğla’da bulunan bazı taşınmazlar da yine Varlık Fonu'na aktarılmış bulunuyor. SÖZCÜ

 

 



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Kısıtlama geldi, kartla yemek harcamaları yüzde 43 düştü

Salgın tedbirleri kapsamında restoranların sadece paket servis yapabileceğine dair düzenleme sonrasında kartla yemek harcamaları haftalık yüzde 43 düştü. Restoranların sadece paket ser...

Net rezerv sert düştü, vatandaş döviz almaya devam etti

Merkez Bankası'nın swap ile ödünç aldıkları dahil net rezervi 20-27 Kasım döneminde 4.7 milyar dolar düşüşle 2003 yılı sonrasının en düşüğü olan 13.73 milyar dolara geriledi. Vatandaşları...


Dünya gıda fiyatları 6 yılın zirvesinde

Dünya gıda fiyatları endeksi, altı aylık yükseliş serisini sürdürerek kasım ayında yaklaşık altı yılın zirvesine çıktı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) açıklamasına ...

Sosyal medya devlerine büyük ceza

Türkiye’de resmi bir temsilci bulundurma şartını yerine getirmedikleri gerekçesiyle Facebook, Twitter, YouTube, TikTok ve Instagram’a ikinci yaptırım olan 30’ar milyon TL’lik cezalar kesi...


Türk-İş'ten asgari ücret açıklaması

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, yarın başlayacak asgari ücret görüşmeleriyle ilgili olarak ''İşveren ve hükümetin, tebessüm ettirecek, 'evet' diyeceğimiz bir rakam getireceğini umut e...

Patronlardan güven ve şeffaflık vurgusu

Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) Başkanı Simone Kaslowski ile TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Başkanı Tuncay Özilhan, TÜSİAD Yüksek İstişare Kurulu toplantısında yaptığı ...


Kamu mevduat bankalarından ekimde 780 milyon TL zarar

Ekim ayında özel bankalar toplamda 4,1 milyar TL'lik net kâr elde ederken, kamu mevduat bankaları 780 milyon TL zarara imza attı. Döviz kurlarındaki artıştan ve yüksek döviz pozisyon açık...

Altının gram fiyatında son durum

Altının gram fiyatı, güne yükselişle başlamasının ardından 464,2 liradan işlem görüyor. Dün, altının ons fiyatı ve dolar kurundaki yükselişe paralel değer kazanan gram altın, günü bir ...


ABD eyaletleri Facebook’a dava açmayı planlıyor

Facebook'a 40'tan fazla eyaletin dava açmayı planladığı belirtildi. Eyaletlerin şikayetlerine neleri dahil etmeyi planladıkları bilinmiyor. New York liderliğindeki bir grup ABD eyaleti...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Seray Kaya: Lütfen cimri yazmayın

Seray Kaya, önceki gün Nişantaşı'nda sokaktaki çiçekçiden satın alırken objektiflere takıldı. Kaya, 'Kadın' dizisinde hayat verdiği karakter nedeniyle halen küfür ve hakarete maruz kaldığ...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Koronavirüsle gelen hareketsiz yaşam kireçlenme nedeni

İnsan bedeninin çok hareketsiz kalmaya uygun bir yapısı olmadığını söyleyen Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Yiğit Erdağ, koronavirüsle birlikte evlerde uzun süre hareketsiz kalmanın kireçlenme nedeni olduğunu söyledi. Op. Dr. Erdağ, “Yarım saatte bir eklemlerinizi hareket ettirin.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR