Yukarı
44

Türkan Başyiğit

Kültürparkıma dokunma...

08 Ekim, 2018

   İzmir’e boşuna küllerinden doğan şehir denmiyor. 9 Eylül’de şehir işgalden kurtulmuş fakat ardından çıkan büyük yangınla bir bölümü kül olmuştu. Bu yazı o küllerin üzerinde inşa edilecek olan Kültürpark’ın hikayesidir.

   1923 Hamparsomyan Binası’nda, Mustafa Kemal Atatürk’ün açılışını yaptığı 1. İktisat Kongresi’yle İzmir’de fuarcılığın temelleri atıldı.  Mustafa Kemal Atatürk “İzmir’de fuarlar tertip edilmesini” ister.1927 yılında Mithatpaşa Sanat Enstitüsü’nde 9 Eylül Sergisi adıyla yerli ve yabancı ziyaretçileri ağırladı. 1936yılında Büyük İzmir yangınıyla yok olan Kültürpark, İzmir’in efsane Belediye Başkanı Behçet Uz’un büyük uğraşları sonucu milli bir toplantı alanına dönüştürüldü ve İzmir Fuarı’yla açılışı yapıldı. Fuarın ekonomik ve kültürel olmak üzere iki misyonu vardır. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı sonrası krizden çıkış arayan bugünlerde olduğu gibi Türkiye dışarlardaki Fuarların peşinden koşmamıştır. Kendi markasını yaratmıştır. İzmir Enternasyonel Fuarı dünya çapında bir marka olmuştur. 1980 sonrası Serbest Piyasa Ekonomisi ile özelleştirmelerle pek çok fabrika ve Cumhuriyetin kurumlarının özelleştirilmesi ya da bakımsızlığa terkedilmesinden ne yazık kizmir Fuarıda payına düşeni alacaktır. Fuarın ekonomik artı değeri başka bir yazının konusu olacaktır.

   Bir kentin kimlik kazanmasında kültür ve kültürü besleyen kanallar etkilidir. İzmir Fuarı diğer adıyla Kültürpark açılacağı zaman bir tango yarışması düzenlenir. İzmir Enternasyonel Fuarı'nın En Güzel Ezgisi: "Güzel İzmir Fuarı" - 1937 yılında Fuar Komitesinin düzenlediği Fuar Tangosu Yarışması'na katılan İsmail Hakkı User, "Güzel İzmir Fuarı" tangosu  1. kazanır. Merak edenler dinleyebilir.        https://www.youtube.com/watch?v=XYsb6Ay2M4c

   Dünyanın en büyük fuarlarından biri olan İzmir Enternasyonal Fuarı’na evsahipliği yapan Kültürpark 5 ana kapıdan giriş yapılabilecek şekilde tasarlanıyor. Bu kapıların her biri Cumhuriyet’in değerlerini simgeleyen önemli olaylar ve tarihler ile isimlendiriliyor; Lozan, Montrö, 9 Eylül, Kahramanlar ve 26 Ağustos.   

   Kültürpark'ın planında, imbatın içeri girmesi için değişik kavisler yapıldı. Ülke pavyonların yerleri de yine kavisli bir şekilde konumlandırıldı.

   Fuarın açık kaldığı 20 Ağustos ve 20 Eylül tarihleri arası İzmirlilerin eğlence hayatının canlılık kazandığı dönemdi. Fuarın varlığı İzmir’i renklendirir, farklı il ve ilçelerden vatandaşların İzmir’e akın etmelerini sağlardı. Bir ay açık kalan fuar boyunca, en meşhur sanatçılar İzmir’e gelmek için adeta birbirleriyle yarışırlardı. Aylar öncesinden, hangi sanatçının hangi gazinoda çıkacağı belirlenirdi. Fuardaki gazinolarda eğlenmek bir ayrıcalıktı. Gazinolara ailecek gidilir ve geç saatlere kadar kalınırdı. Daha düşük gelirli aileler çay bahçelerinde semaverle çaylarını içerken sanatçıların gazinolardan yükselen sesleriyle coşarlardı.

   1963 yılında Fuar Basmane Kapısı’nın sol tarafında Planetarium (Yıldızlar Evi) açıldı. Yıldızlar Evi’nde özel gözlükler takılarak gökyüzüne benzeyen kubbede yıldızlar izlenirdi. 1968 yılında,Türkiye’de bir ilk gerçekleşti ve ilk televizyon yayını fuardan yapıldı.Bu, İzmir Fuarı’nın en büyük yeniliği idi.Ay’dan alınan taşın ilk defa halka gösterildiği ve Neil Armstrong'un uzaya gittiği giysileri, uzay aracının parçaları bile getirilip, sergilenmiş ve büyük ilgi görmüştür.

   1968 yılında lunapark, yerli ve yabancı 27 eğlence firması tarafından kiralanmıştı. İtalya’nın dünyaca ünlü “Tony Sirki” fuara katılmıştı

   Fuarın Lozan Kapısı ile Sergi Sarayı arasındaki kısım en çok gezilen yerler arasında olduğu için burasının ışıklandırılmasına ayrı bir özen gösteriliyordu. “Işık Tüneli” her yıl biraz daha titizlikle hazırlanırdı.

   İzmirli için Lozan Kapısından girişte İsmet İnönü ile Atatürk’ün heykeliyle karşılaşmak Lozan Antlaşmasının kıymetini bilmektir. Kaskatlı Havuza karşı uzanmış kadın silüeti heykeli İzmir’in kadın şehir olduğunu çocukluk günlerinden itibaren kafalara yerleştirir. Cinsel gözle bakmamayı öğrenir İzmirli o nedenle de sanatı ucube olarak görmez.

    Behçet Uz hediye getirenlerden ülkelerine özgü bitkileri istemiştir. Ve Fuar 9500 den fazla çeşit bitkiye ev sahipliği yapan bir botanik bahçedir. Zeki Müren’in Manolya şarkısı Kültürparktır aslında…

   Şehirlerin simgeleri vardır. Londra denilince akla Hyde Park gelir. New York gökdelenleriyle değil Central Parkı ile kent kimliğini kazanmıştır. Kültürpark İzmir’in kalbi şehrin ortasında yeşil alan olarak duruyor sanki biraz da kaderine terk edilmiş gibi. Boşuna oluşmadı Kültürparkıma Dokunma platformu.

   İstanbul bir zamanlar betonlaşmaya kurban olmadan önce Beyoğlu’na çıkan İstanbul Beyefendlieri vardı ve İstanbul Türkçesi konuşulurdu. İstanbul sadece betonlaşmadı. Türkçemizi ve belki biraz da o beyefendilerimizi kaybettik. Şu aralar İzmir benzer bir kadere doğru gidiyor. İzmir Amazonların kurduğu kadın ruhlu bir şehirdir.Victor Hugo Prenses olarak nitelendirmiştir. Prensese önce iki hançer saplandı. Bunu diğerleri izliyor. Ve sadece şehir değil Özgür kadın, “İzmirli kız” da betonlaşmanın arasına sıkışıp kalabilir.

   Behçet Uz gibi günü kurtaran değil geleceğin İzmir’ini inşa eden yerel yöneticilerimizin çoğlaması umuduyla…..

Twitter: @turkanbasyigit



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Mert Fırat’ın eşi İdil Fırat hastalandı

Ünlü oyuncu Mert Fırat, Maslak'ta bulunan özel bir hastanede objektiflere yansıdı. Fırat, eşi İdil Fırat'ın rahatsızlandığını ve onu hastaneye getirdiğini belirtti. Geçtiğimiz ay İzmir’de...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Osteoporoza karşı önleminizi alın

Buca Tıp Merkezi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi Uzm. Dr. Ali İlhan İnan, 20 Ekim Dünya Osteoporoz Günü kapsamında halk arasında kemik erimesi olarak bilinen osteoporoz hakkında önemli bilgiler paylaştı. Uzm. Dr. İnan, osteoporozun her üç kadından birinde görüldüğünü belirterek, yılda bir kez tarama yaptırılması gerektiğini söyledi.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR