İran'ın Rus taktiği ABD savunmasını nasıl aştı

İran'ın Ürdün'deki üç ABD üssüne düzenlediği ve 3 Amerikan askerinin ölümüne yol açan saldırılar, Pentagon'un füze savunma sistemlerindeki zafiyeti ve Tahran'ın savaş taktiklerini hızla geliştirme kabiliyetini gözler önüne serdi. İran, Rusya'nın Ukrayna savaşından yola çıkarak geliştirdiği gelişmiş füze ve insansız hava araçları (İHA) taktiğiyle ABD hava savunmasını aştı. ABD'nin saldırıları önlemek için hava savunma cephanesini hızla tüketmesi ve Tahran'ın asimetrik savaş stratejisi, Orta Doğu'daki güç dengesini yeniden şekillendirdi.

Temmuz ayında 5 gün boyunca İran, Ürdün'deki 3 üste bulunan ABD birliklerine insansız hava araçları (İHA) ve füzelerle saldırılar düzenleyerek, güçlü ABD hava savunmasını aşmayı hedefledi. Ani yön değiştirebilen gelişmiş füzeler kullanan İran, üslerin savunma sistemlerini bombalayarak ABD'lileri kıt Patriot füze savunma sistemlerini tüketmeye zorladı. Beşinci günde İranlılar savunmayı kırdı; 17 Temmuz'da üslerden birindeki prefabrik konutlara bir füze isabet etti ve 3 ABD askeri hayatını kaybetti, 100'den fazla asker yaralandı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ölümcül saldırıyla ilgili sorulan bir soruya, "Neredeyse tüm füzeleri düşürdük. Bir tanesi hedefe sızdı" yanıtını verdi.

ABD SAVUNMASI RUS TAKTİĞİYLE DELİNDİ

Saldırılar, iki önemli eğilimin ölümcül bir birleşimini ortaya koyuyor: İran savaş ilerledikçe daha yetenekli bir düşman haline geldi ve Orta Doğu'nun büyük bir bölümünü kapsayacak şekilde savaş alanını genişletti. Yemen'deki Husiler ve Irak'taki milisler gibi müttefikler edinen Tahran, ABD hava savunmalarından nasıl kaçınacağını öğrendi.

Aynı zamanda Pentagon'un füze önleme silahları stoğu hızla azaldı ve bu silahlar, aralıklı olarak devam eden çatışmalarda her geçen gün daha da değerli hale geldi. Askeri stok seviyeleri hakkında bilgi sahibi olan iki kaynağa göre, Pentagon savaşta 1500'den fazla Patriot önleme füzesi kullandı ve elinde 1700'den az önleme füzesi kaldı. ABD 2025 yılının tamamında yaklaşık 600 önleme füzesi üretti.

New York Times'ın (NYT) konuya ilişkin görüşlerine başvurduğu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin savunma ve güvenlik bölümü başkanı Seth G. Jones, "İranlılar, hem füze hem de İHA'larla ABD'nin hava savunmasını daha da zorluyor. Rus taktiğini etkili bir şekilde kullanarak, Körfez'deki çeşitli bölgelerde ABD savunmasını deldiler." ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'daki ABD kuvvetleri Geçtiğimiz ay yaşanan ölümcül haftanın tek bir gününde tanesi yaklaşık 4 milyon dolar değerinde olan yaklaşık 50 adet Patriot füze savunma sistemi ateşledi.

PENTAGON'UN YANLIŞ ÖNGÖRÜLERİ

Pentagon, nisan ayı başlarında büyük çaplı çatışmaların sona ermesinden bu yana geçen aylarda, küçümsemeye çalıştığı güçlü bir tehditle karşı karşıya kaldı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 8 Nisan'da gazetecilere verdiği demeçte, İran'ın füze programının "işlevsel olarak yok edildiğini", fırlatma rampalarının ve füzelerinin "tükenmiş, imha edilmiş ve neredeyse tamamen etkisiz hale geldiğini" öne sürdü. İran'ın füzelerinin ve fırlatma rampalarının çoğu, savaşın ilk 5 haftasında ABD ve İsrail güçlerinin yoğun bombardımanına maruz kaldığı devasa yeraltı tesislerinde depolanmıştı. Ancak İran bu tesislerin çoğunu ortaya çıkardı ve yeniden ateş açmaya başladı; bu durum Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini neredeyse durma noktasına getirdi ve bölgedeki ABD birliklerini tehdit etti.

Johns Hopkins İleri Uluslararası Çalışmalar Okulu'nda profesör olan Vali Nasr, Başkan Trump ve ulusal güvenlik danışmanlarının çatışmanın kısa süreceğini ve Pentagon'un Patriot füze savunma sistemleri stoklarını tehlikeye atmayacağını varsaydığını söyledi. Ancak diğer İran uzmanlarına göre Tahran, çatışmadan 5 ay önce savaşa hazırlanmaya başlamıştı. Haziran 2025'teki 12 Günlük Savaş sırasında İran liderleri, İsrail ve ABD güçlerinin İran İHA ve füzelerinin saldırılarını düşürmek için balistik füze savunma sistemlerini ne kadar hızlı tükettiğini görmüştü.

ÜRDÜN'DEKİ ÖLÜMCÜL SALDIRI

İran'ın Ürdün'deki ABD güçlerine yönelik en ölümcül saldırıları, ABD Hava Kuvvetleri'nin onlarca uçak ve birkaç bin askeri personel için giderek daha fazla kullandığı Ürdün askeri tesisi Azrak'taki Muvaffak Salti Hava Üssü'nü hedef aldı. Daha önce Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) konuşlanmış birçok ABD askeri, savaş öncesinde ve savaş sırasında İran'dan daha uzakta ve insansız hava aracı ve balistik saldırılara karşı daha güvenli olduğu düşünülen Ürdün'deki Muvaffak Salti gibi üslere taşındı. ABD'li üst düzey bir askeri yetkili, 17 Temmuz'daki saldırının hemen ardından gelen günlerde ABD'li askeri komutanların Ürdün'de ve bölgenin diğer yerlerinde hava savunmasını güçlendirdiğini söyledi ancak daha fazla ayrıntı vermekten kaçındı.

Ukrayna'daki İHA ve füze saldırılarını da inceleyen ABD askeri uzmanları, aylardır Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ile birlikte çalışarak bu harekattan edindikleri dersleri paylaşıyor. Ürdün'de öldürülen 3 askerden ikisi, bu çabaya katılan Almanya merkezli hava savunma birliklerinde görevliydi.

SUUDİ ARABİSTAN'IN BASKISI

Trump iki hafta önce Suudi Arabistan, BAE ve Katar liderlerinin kendisinden savaşı sona erdirmek için diplomatik görüşmeler yapmasını istediklerini söylemesinin ardından İran'a yönelik hava saldırılarını durdurdu. Savaşta tahminen 1700 İranlı sivil hayatını kaybetmişti.

NYT'nin haberinde ismi açıklanmayan Suudi bir yetkiliye göre Suudi Arabistan Prensi Muhammed bin Salman, telefon görüşmesinde Trump'a, büyük hava saldırılarının muhtemelen İran'ı Krallık'taki ve komşu ülkelerdeki enerji tesislerine ve diğer altyapılara karşı misilleme yapmaya sevk edeceğini söyledi. Suudi yetkili, ABD'nin füze savunma sistemlerinin azalması ve İran'ın bu savunmaları delebileceğini göstermesiyle ciddi hasar tehdidinin çok ciddi olduğunu belirtti. Kaynak, Prens Muhammed'in Trump'ı gerilimi azaltmaya çağırdığını belirtti.

Pentagon, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda mühimmat açığı olmadığını savundu.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell bir açıklamada, "ABD'nin mühimmat kıtlığı iddiaları yanlıştır. Sahte haber medyası bu yalanları sorumsuzca yaydığında, gerçek dünyadaki sonuç açıktır. Düşmanlarımız ABD birliklerini kışkırtmaya veya onlara saldırmaya cesaret bulur" dedi.

İRAN'IN TAKTİKSEL ADAPTASYONU

İran'ın Ürdün'e yaptığı saldırı, bu savaşta yeteneklerini ve taktiklerini uyarladığı ilk olay değildi. Nisan ayında İran, güney İran üzerinde bir ABD F-15E savaş uçağını omuzdan fırlatılan bir karadan havaya füze ile düşürdü. Hem pilot hem de silah subayı fırlatma koltuğuyla uçaktan ayrıldı. Pilot hızla kurtarıldı ancak silah subayı yaklaşık 2 gün boyunca İran güvenlik güçlerinden saklandı. ABD Özel Harekat güçleri, subayı İran topraklarına düzenlenen operasyonla kurtardı.

Bu olayda İran, Ukrayna'dan ders alarak ABD savaş uçaklarının girdiği bir bölgeye İHA'lardan oluşan bir filo konuşlandırmıştı. Pentagon yetkilileriyle yapılan görüşmelerde mürettebat, F-15E'nin savunma önlemlerinin İran'ın 60 milyon dolarlık gelişmiş savaş uçağına omuzdan fırlatılan bir füzeyle saldırmasından önce sadece yarım saniyelik bir uyarı sağladığını kaydetti.

Üst düzey bir askeri yetkilinin belirttiğine göre, ABD'li askeri yetkililer, İHA'ların İranlı komutanlara F-15E'yi hedef almalarına yardımcı olan üç kritik bilgiyi ilettiği sonucuna vardılar: GPS konumu, hızı ve yönü.

Trump, bu olaydan kısa bir süre sonra çatışmalarda "ara verme" kararı aldığını duyurdu. İki askeri yetkilinin belirttiğine göre, askeri yetkililerin İran'ın yeni taktiklerine uyum sağlaması için zamana ihtiyacı vardı. Çatışmaların durduğu dönemlerde bile taktikler gelişmeye devam etti.

İRAN ASKERİ UNSURLARINI ÜLKE GENELİNE DAĞITTI

Johns Hopkins Üniversitesi'nden Nasr, İran'ın liderlik ve askeri unsurlarını ülke genelinde dağınık saklanma yerlerine dağıttığını belirterek, "Neredeler? Bombardımana vurabileceğiniz bir yerde oturuyor değiller. Onları bulamazsınız" değerlendirmesini yaptı.

Uzmanlar, Yemen'deki Husi milislerinin geçen ay savaşa girmesinin, İran'ın ABD ve müttefiklerini her yönden gelebilecek hava saldırılarına karşı kendilerini savunmaya zorlama niyetinin bir işareti olduğunu ifade etti. Uluslararası denetçiler ayrıca İran'ın nükleer programının unsurlarını İran'ın merkezindeki ağır şekilde güçlendirilmiş bir yeraltı kompleksinde sakladığına inanıyor. ABD'nin Kazma Dağı olarak adlandırdığı bu yer, bir dağın 90 metreden fazla altında gömülü durumda.

Hürriyet