Yukarı
285188

Neden binlerce ürüne ek gümrük vergisi getirildi?

26 Mayıs 2020 09:44

Son 2 ayda yaklaşık 5 bin ithal ürüne ek gümrük vergisi getirildi. Peki bu vergilerle ne amaçlanıyor? Uygulamanin sonuçları ne olabilir? Özge Özdemir'in haberi.

Türkiye ekonomisinin koronavirüs salgınının etkilerine karşı korunabilmesi amacıyla son 2 ay içinde binlerce ithal ürüne ek gümrük vergisi getirildi.

En son 19 Mayıs tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan kararla 800'den fazla ürün için gümrük vergileri artırıldı.

19 Mayıs'ta Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararına göre ilave gümrük vergileri 30 Eylül'e kadar yüzde 30'a varan oranlarda, 1 Ekim'den itibaren 10 puana kadar daha düşük oranlarda uygulanacak.

Daha önce de 18 Nisan, 21 Nisan ve 11 Mayıs gibi çeşitli tarihlerde yayımlanan kararnamelerle de çok sayıda diğer ürüne ek gümrük vergisi getirildi.

Bugünkü resmî gazete ile birlikte video oyun konsollarına %50 ilave gümrük vergisi getirilmiştir. Hali hazırda oyun konsollarında %20 ÖTV ve onun da %18 KDV’si alınmaktaydı.
Talebi artan her ürünün zincirleme reaksiyon ile vergisi de artıyor sanırım. Tıraş makinelerine dikkat!

6 soruda bu ek gümrük vergilerinin neden getirildiğini ve sonuçlarının ne olacağını derledik.

1. Ek gümrük vergisi nedir?

Başkent Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve vergi uzmanı Ozan Bingöl, son 1,5 ay içerisinde yaklaşık 5 bin ithal ürüne ek gümrük vergisinin getirildiğini söylüyor.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Bingöl, ek gümrük vergisini "yerli üreticiyi korumak için uygulanan önemli bir ticaret politikası aracı" olarak tanımlıyor.

2. Hangi ithal ürünlere ek gümrük vergisi getirildi?

18 Nisan'da oyun konsollarına ek vergi getirildiğini hatırlatan Bingöl, "Talebi artan her ürünün ertesi gün de vergisi artıyor gibi" yorumunda bulunuyor.

Bingöl, oyun konsollarına getirilen verginin ardından talebi artan tıraş makinelerine de verginin getirilebileceğine dikkat çeken tweetinin ardından son kararnameyle bu ürüne de vergi getirilmesine şaşırdığını açıklıyor.

Nisan ve Mayıs aylarında açıklanan kararnamelerle ek gümrük vergisi getirilen kimi ithal ürünler:

Altın ve kıymetli taştan mücevherat

Çakmak

Buzdolabı

Hijyenik ürünler

Bulaşık ve çamaşır makinesi

Tripodlar

Split klima

İnşaat sektöründe kullanılan bazı ürünler

Ocak

Bazı demir-çelik ürünler

Golf arabası

Otomotiv sanayide kullanılan yedek parçalar

Ziraat aletleri

Televizyon

Prefabrik yapılar

Plastik ve kauçuk ürünler

Müzik aletleri

Bazı kimyasal maddeler

Oyun aletleri/ oyun konsolları

Kağıt, tekstil sanayinde kullanılan iplikler

Kayak ve spor malzemeleri

Bazı sayaç ve kalibrasyon makineleri

Makas

3. Bu vergilerin amacı ne?

İthal ürünlere getirilen ilave gümrük vergisinin koronavirüs salgınının ekonomiye olan olumsuz etkilerini hafifletmeyi ve yerli sanayiyi korumayı amaçladığı aktarılıyor.

İlgili kararnamelerde ilave gümrük vergilerinin amacı 'artan ithalat baskısına karşı yerli sanayiciyi ve yerli üreticiyi korumak' olarak yer alıyor.

Vergi uzmanı Bingöl'e göre ise bu vergilerin amacı "Hazine'ye gelir kaydetmek."

"Kolay vergicilik" yapıldığını söyleyen Bingöl, bu durumu şöyle açıklıyor:

"Gümrükten mal geçerken peşinen tahsil ediliyor. Hızlı ve etkin bir gelir politikası aslında maliye için. Dahası bu gümrük vergileri KDV'nin (Katma Değer Vergisi) matrahına dahil olduğundan aslında efektif vergi oranı daha da artıyor.

"Örneğin 100 liralık bir ürünü getirdiğinizde KDV'sinin (Katma Değer Vergisi) %18 olduğunu kabul edelim, 18 lira da KDV ödemeniz gerekmekteydi. Şimdi aynı ürünü getirdik diyelim, %30 gümrük vergisi geldiğinde ürün 130 TL olacak ve KDV bunun üzerinden hesaplanacaktır. Yani 130 liranın %18'i 23,40 TL KDV ödenecektir. Hem gümrük vergisi artıyor hem de KDV artıyor."

Koronavirüsün yarattığı ek gelir ihtiyacı

Ekonomistlere göre hükümetin ek gelir yaratma yoluna gitmesinin ardında koronavirüs salgını yüzünden turizm ve ihracat gelirlerinde yaşanacak azalma yer alıyor.

Dünya gazetesi yazarı Özcan Kadıoğlu, "Koronavirüs sebebiyle ülke cari açığının yaklaşık %80'ini karşılayan turizm gelirlerinde ciddi bir kayıp olacağı öngörülüyor" değerlendirmesinde bulunuyor.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Kadıoğlu, yükselen kur ve TCMB rezervlerinde yaşanan azalmanın da hükümeti kaygılandırdığı görüşünde:

"İthalata gümrük vergisi koyarak ithalatın azalmasını, buna karşılık yerli üretim ürünlerin kullanılmasını sağlamaya çalışıyorlar. Bu sayede cari açığı dolayısıyla döviz ihtiyacını azaltmak istiyorlar."

4. Ek gümrük vergisinin ekonomik sonuçları ne olabilir?

Dünya gazetesi yazarı Özcan Kadıoğlu'na göre öncelikli olarak bu ürünlerin ithalat maliyeti artacak, bu da bu ürünlerin satış fiyatlarına yansıyacak:

"İthalatçı firmalar ister ürünü girdi olarak kullansın ister ürünlerin doğrudan piyasaya satışını gerçekleştirsin ithalat maliyeti artacağından bu maliyeti satış fiyatlarına yansıtmak zorunda olacaklar.

"Bu sebeple ithaline ilave gümrük vergileri getirilen ürünlerin piyasa fiyatları yükselecek ve sonunda bu vergiler, ürünleri satın alan tüketicilere yansıyacaktır."

Kadıoğlu, bu kararların diğer bir etkisi olarak, "Başlangıçta yerli üreticiyi destekler nitelikte gözükse de gümrük vergisi koyduğunuz ülkeler misilleme yapacaktır" saptamasında bulunuyor.

Hem demir çelik hem de beyaz eşyanın ihracat gerçekleştirilen önemli sektörler olduğunu vurgulayan Kadıoğlu, "Bu açıdan baktığımızda attığımız taş ürküttüğümüz kurbağaya değecek mi bekleyip göreceğiz" diyor.

Enflasyonist etki

Vergi konusunda kitapları bulunan Dr. Numan Emre Ergin ise Dünya gazetesine konuyla ilgili yazdığı makalesinde, ihracat yapan üreticilerin, ara mallar için ithalat yapmak durumunda olduğunu, bu yüzden de bu ek vergilerin enflasyona ve istihdama etkisinin olacağını söylüyor:

"Ülkemiz üretebilmek için ithalat yapmak durumundadır. İthalatı kısmak için alınacak önlemlerin yan etkisi üretim ve dolayısıyla istihdamdaki azalma olacaktır.

"Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2019 sonu itibarıyla ithalat yapan firma sayısı 81.001; hem ihracat hem ithalat yapan firma sayısı ise 35.695'tir. Dolayısıyla ek gümrük vergisi koymak gibi önlemler bir yandan ülke ekonomisinde daralmaya yol açabilir; diğer taraftan üretim maliyetleri artacağından bu maliyetlerin fiyatlara yansıtılması halinde enflasyonist bir etki yaratabilir.

"Mücevher sektöründe olduğu gibi ithalatçı-ihracatçı sektörler açısından ise bu ek vergilerin etkisi daha da fazla olacak ve bu sektördeki şirketlerin uluslararası rekabet gücü aşınacaktır."

Vergiden muaf olan yatırımcıya ek vergi

Diğer yandan Dünya gazetesi 21 Mayıs tarihli haberinde teşvik belgeli yatırım kapsamında makineleri gümrüksüz ithal etmesi gereken yatırımcıların, yeni getirilen ilave gümrük vergileri yüzünden gümrük vergisi ödemek zorunda kaldığını belirtti.

Habere göre Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ilave gümrük vergisinin gümrük vergisi olmadığını belirterek, teşvik belgeli yatırımcıların da bu vergileri ödemesi gerektiğini bildirdi.

Ayrıca çok sayıda yatırımcının, vergiden muaf olduğunu zannettiği ithal makinelerin Türkiye'ye gelmesinin ardından ek vergi tahakkukuyla karşı karşıya kaldığı ve bunun üzerine bu yatırımcıların çoğunun Ticaret Bakanlığı'na vergiden muaf olmak için başvurduğu aktarıldı.

5. Sektör temsilcileri bu ek vergileri nasıl yorumluyor?

11 Mayıs'ta getirilen ek vergilerin üzerine Dünya Gazetesi'ne konuşan sektör temsilcilerinin en büyük şikayeti bu kararlar alınırken kendilerine danışılmaması.

Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Mustafa Kamar, gazeteye yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin dünyanın en büyük ihracatçılarından, üreticilerinden biri olmasına rağmen bu verginin gelmesini istemedik. Çünkü diğer sektörlerde olduğu gibi ürün alıp Türkiye içinde satan ithalatçı bir sektör değiliz. Biz ağırlıklı olarak getirdiğimiz ürünleri yurt dışına ihraç eden bir sektörüz" açıklamasında bulundu.

Türk mücevherat sektörünün Türkiye'yi bu alanda dünyanın en büyük merkezlerinden biri haline getirmek amacında olduğunu söyleyen Kamar, "İnsanlar her şeyi bir arada bulduğu ülkeye gelir" yorumunda bulundu.

İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz ise ek verginin de etkisi ile yerli üretime dönmenin yararlı olacağını söyleyerek, "Biz genel anlamda ek vergileri destekliyoruz" dedi.

6. İthalata getirilen ek vergiler korumacılık politikasının bir işareti mi?

Diğer yandan Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, getirilen son kalem ek gümrük vergilerinin ardından 20 Mayıs'ta, "Stratejik ve üretim imkanı bulunmayan ürünler hariç, ithalat kolay olmayacak. Birileri bir dönem ülkemizi ithalat cenneti yapmaya çalıştı" dedi.

Bu sözlerin Türkiye'nin daha çok korumacılık politikasına yöneleceğinin bir işareti mi olduğuna yönelik tartışmalar ortaya çıktı

BBC Türkçe'ye bu sözleri değerlendiren Dünya gazetesi yazarı Özcan Kadıoğlu, ek gümrük vergisi hamlesinin "sadece günü kurtarmaya ve döviz dar boğazından çıkmaya yönelik bir hamle olduğunu" düşünüyor ve ekliyor:

"Eğer gerçekten bunda samimi olsalardı geçmiş 17 yılda bunun altyapısını kurup ithalat cenneti yapmamaya çalışırlardı.

"1923 yılından bugüne enflasyondan arındırılarak yapılan 5 trilyonluk ithalatın 3,63 trilyonluk kısmı AKP döneminde yapıldı. 97 yıllık Cumhuriyet dönemi Türkiye ithalatının %73,5'ine karşılık geliyor."

"Gümrük duvarlarını örerek ekonominizi kalkındıramazsınız" diyen Kadıoğlu, şu değerlendirmede bulunuyor:

"Bir ülkenin gelişmesi için dış ticaret hacminin sürekli olarak dengeli büyümesi gerekir. Gümrük duvarları geçici pansuman çözümlerdir.

"Önemli olan rekabetçi bir sanayi alt yapısı kurup katma değer ortaya çıkaran üretim altyapısını kurmaktır."

BBC Türkçe



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Ağbaba: Gerçek işsiz sayısı 17,7 milyon

CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, TÜİK’in açıkladığı verilerin gerçekleri yansıtmadığını belirterek, gerçek işsiz sayısının 17 milyon 700 bin kişiyi aştığını söyledi. Ağbaba ”TÜİK ...

Normalleşme sonrasında esnafın yüzü gülmedi

Haziran ayından itibaren yeni normalleşme adımları kapsamında açılan dükkanlarda esnaf beklediğini bulamadı. Vatandaşların hijyen endişesinden dolayı restoran ve berberleri tercih etmemes...


Koç Holding uzaktan çalışmayı pandemi sonrası da devam ettirecek

Koç Holding İnsan Kaynakları Direktörü Özgür Burak Akkol, "Pandemi döneminde 30 bine yakın çalışma arkadaşımız uzaktan çalıştı ve memnuniyet oranı yüzde 74. Bu uygulamaya pandemi sonrası ...

Daha çok insan işsiz kalırken işsizlik nasıl düşüyor?

TÜİK'in açıkladığı işsizlik rakamları vatandaşın kafasını karıştırdı. Resmi rakamlara göre nisan döneminde işsiz sayısı 427 bin, işsizlik oranı ise 0,2 puan azaldı. Buna karşın geçen yılı...


Küstürülen yabancı geri kazanılmalı

Büyümenin şeklinden ziyade başladığımız noktaya ne zaman geri geleceğimizin önemine dikkat çeken ekonomist Gizem Öztok Altınsaç, “Eğer döviz girişi sağlamak istiyorsak, öncelikle küstürdü...

Emekliye kira yardımı memura ikramiye teklifi

İYİ Parti Konya Millet­vekili Fahrettin Yokuş tarafından hazırlanarak TBMM’ye sunulan iki ayrı kanun teklifi ile, evi olmayan ve kirada oturan emeklilere, her ay 581 lira net kira yardımı...


İşte maaş hesaplama formülü

Türkiye'de maaş sistemi vergiler, dönemsel kesintiler, net maaş ve brüt maaş uygulamalarındaki farklardan dolayı anlaşılması zor bir durumdadır. Çalışanların maaş hesaplarını yaparken dik...

İnşaat maliyetleri Mayıs'ta yüzde 1.36 arttı

İnşaat maliyet endeksi, Mayıs'ta aylık bazda yüzde 1.36, yıllık bazda da yüzde 5.80 arttı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre aylık bazda, malzeme endeksi yüzde 1.78,...


New York’ta kiralık daire sayısı rekor kırdı

Corona virüsü salgını, konut tercihlerindeki trendi değiştirdi. Karantina döneminde evde kalmak zorunda olan, salgın yüzünden kalabalıktan uzak durmaya çalışan insanlar şehir merkezlerind...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Gülben Ergen kendisini derinden etkileyen olayı anlattı

Gülben Ergen, Armağan Çağlayan’ın YouTube’daki programına katıldı. Gülben Ergen, çarpıcı açıklamalarda bulundu. Gülben Ergen, yakın arkadaşı Armağan Çağlayan’ın YouTube kanalında yayınlan...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Coronayla ilgili doğru bilinen 6 yanlış

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Duran Tok anlattı. Corona virüsü ile ilgili halk arasında yayılan yanlış bilgiler kafa karıştırırken, Doç. Dr. Tok, bu konudaki gerçekleri anlattı… Bazı yanlış bilgiler sosyal medyada hekim ve konunun uzmanı olmayan kişiler tarafından paylaşıldıkça salgınla ilgili ‘şehir efsanelerinin' sayısı da günden güne artıyor.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR