Yukarı
388591

Patronlara kriz yok: ISO 500'deki şirketlerin dev kârları

26 Eylül 2023 13:16

Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2022 raporu yayımlandı. Rapor, Türkiye'de herkesi etkileyen bir "kriz" olmadığını, patronlar kârlarını artırırken yoksulluğun da arttığını gösteriyor.

İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) hazırladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2022 Araştırması'na göre, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ), üretimden satışlarda 418,4 milyar lirayla en büyük sanayi kuruluşu olma unvanını korudu. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, düzenlediği basın toplantısında, İSO'nun Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasının sonuçlarını açıkladı.

Star Rafineri ikinciliğe yükseldi

Dünya Gazetesi’nin haberine göre, TÜPRAŞ üretimden satışlarda 418,4 milyar lirayla listede ilk sırayı alırken, 2021'de üçüncü sırada olan Star Rafineri 189,2 milyar lirayla ikinciliğe yükseldi. Geçen yıl ikinci sırada bulunan Ford Otomotiv ise 140,1 milyar liralık üretimden satışla 3'üncü oldu.

İstanbul Altın Rafinerisi (İAR) 87,8 milyar liralık üretimden satışla 4'üncü sırada yer alırken, İAR'ı, 69,5 milyar lirayla Ereğli Demir ve Çelik, 66,9 milyar lirayla İskenderun Demir ve Çelik izledi.

Toyota Otomotiv 65,9 milyar lirayla 7'nci, Arçelik 64,1 milyar lirayla 8'inci, Oyak-Renault 62,7 milyar lirayla 9'uncu, Tofaş 59,8 milyar lirayla 10'uncu sırada yer aldı.  

Türkiye'nin en büyük 10 şirketi arasına giren 4 şirketin en fazla bir kaç yıllık kâr karşılığında özelleştirilen kamu işletmeleri olduğu da fark edildi.

İSO 500'ün üretimden satışları 4,5 trilyon liraya yükseldi

Toplantıda araştırmaya ilişkin açıklamalarda bulunan İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, İSO 500 çalışmasının açıklanma tarihini son yıllarda mayıs ayına çekmeyi başardıklarını, bu yıl Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle çalışmanın sonuçlarını gecikmeli olarak açıkladıklarını söyledi.

Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışlarının geçen yıl, 2021'e göre yüzde 119 artarak 4 trilyon 485 milyar liraya yükseldiğini dile getiren Bahçıvan, "Bu yüksek oranlı artışta, ihracattaki güçlü performansın yanı sıra canlı yurt içi talep, yükselen kur ve fiyatlar ile ihracat gelirlerinin TL karşılıklarındaki artışın belirleyici rol oynadığını söyleyebiliriz. 2022 yılının verileri yıl sonu tüketici enflasyonu ile arındırıldığında üretimden satışların reel olarak 2021 yılına göre yüzde 33,3 ile oldukça yüksek bir artış sergilediği görülüyor" dedi.

Bahçıvan, reel değişimleri hesaplarken yıl sonu TÜFE enflasyonunu kullandıklarını kaydederek, "Fakat diğer taraftan biliyoruz ki 2022 sonunda TÜFE enflasyonu yüzde 64,27 iken ÜFE enflasyonu yüzde 97,72'ye ulaşmıştı. Bu noktada sanayicinin ekonomik gerçeklerini yansıtan asıl enflasyonun ÜFE olduğunu hatırlatarak, ÜFE’nin çok daha hızlı arttığını ve üretici ile tüketici enflasyonu arasındaki makasın oldukça geniş olduğunu vurgulamak istiyorum. Nitekim yıl sonu ÜFE enflasyonu kullanıldığında, üretimden satışlardaki reel artış yüzde 10,8'e iniyor" açıklamasında bulundu.

500 büyük sanayi kuruluşundan 98 milyar dolarlık ihracat

Erdal Bahçıvan, üretimden satışların 50'lik gruplara göre dağılımına bakıldığında; ilk 50 kuruluşun uzun yıllardır yüzde 50 bandında seyreden ağırlığının bu yıl biraz daha arttığını ve yüzde 52'ye çıktığını, ilk 100 firmanın ise payının ise yüzde 65'lere ulaştığını bildirdi. Türkiye'nin ihracatının 2022'de yüzde 12,9 artarak 254 milyar doları aştığını anımsatan Bahçıvan, "İSO 500'ün ihracatı ise yüzde 14,1'lik artışla 98 milyar dolara yaklaştı. İSO 500'ün ihracat artışı, Türkiye genelinin 1,2 puan üzerinde gerçekleşti. Böylece hem Türkiye hem de İSO 500 tarihindeki en yüksek ihracat rakamına ulaşılmış oldu. İSO 500'ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payına baktığımızda bu oranın yüzde 40'lar civarında olduğunu görüyoruz" şeklinde konuştu.

Bahçıvan, 500 büyük sanayi kuruluşunun 2022'de faaliyet karının yüzde 96 artarak 671 milyar liraya çıktığını belirterek, buna karşılık faaliyet karlılığı oranının yüzde 14,8'den yüzde 12,8'e gerilediğini bildirdi. Erdal Bahçıvan, "Faiz, amortisman ve vergi öncesi karın yüzde 100'e yakın bir artışla 808 milyar liraya yükseldiğini görüyoruz. Aynı yılda FAVÖK karlılığı oranı, aynen faaliyet karlılığında olduğu gibi 2,1 puan düşüşle yüzde 17,5'ten yüzde 15,4'e geriledi. Yine vergi öncesi kar ve zarar toplamı yüzde 121 artarak 485 milyar liraya yükseldi. Ancak satış karlılığı oranı 0,2 puan düşüşle yüzde 9,3'e indi. Bu da bize tüm karlılık rasyolarında geçen yıla göre daha düşük bir kar yılı geçirildiğini gösteriyor" açıklamasında bulundu.

Sanayi şirketlerinin son 10 yıldaki üretim faaliyeti dışı gelirlerinin toplam içerisindeki payında yaşanan düşüşe işaret eden Bahçıvan, "Görüldüğü üzere söz konusu bu oran, son 5 yılda yüzde 88 düzeyinden yüzde 23'lere kadar gerilemiş durumda. Bu da bize sanayicinin son yıllarda giderek daha fazla esas faaliyetlerine odaklandığını ve karını gerçek işinden elde ettiğini gösteriyor" diye konuştu.

Finansman giderlerindeki azalış dikkati çekti

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Bahçıvan, finansman giderlerinin uzun yıllardan beri İSO 500'ün en dikkat edilen unsurlarından olduğunu belirterek, şu bilgileri verdi:

"İSO 500'ün finansman giderlerinin 2022'de yüzde 32,6 artarak 277 milyar liraya yükseldiğini görüyoruz. Böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranı belirgin bir düşüş göstererek yüzde 61,1'den yüzde 41,3'e inmiş durumda. Yıllardan beri hep işaret ettiğimiz ve 2018'de yüzde 89'lara kadar çıkan bu oranın yüzde 40'lara gerilemiş olması dikkat çekiyor. Görüldüğü üzere 2022'de finansman giderleri işletmelere çok daha az yük olmuş. Ancak burada 2022'nin düşük faiz ortamı ve kredi kullanımını sıkı şartlara bağlayan düzenlemelerin de etkili olduğunu unutmamak gerekiyor. O günkü finansal koşullar, bugünkü faiz ve krediye erişim koşullarıyla karşılaştırıldığında aradaki makasın ne kadar yüksek olduğu biliniyor. Dolayısıyla finansman giderlerinin faaliyet karına oranındaki görece iyileşmenin, ne kadar sürdürülebilir olduğunu gelecek yıl açıklayacağımız 2023 yılı İSO 500 verilerinde daha net bir şekilde göreceğiz."

İSO 500'ün aktif toplamı 3,9 trilyon liraya yükseldi

Erdal Bahçıvan, 2022'de İSO 500'ün aktif toplamının yüzde 83 artarak 3,9 trilyon liraya yükseldiğini belirterek, "Aktifler içerisinde ana kalemler incelendiğinde, dönen varlıklar yüzde 78 artışla 1,4 trilyon liradan 2,5 trilyon liraya; duran varlıklar ise yüzde 95 artışla 706 milyar liradan 1,4 trilyon liraya yükselmiş durumda. 2022’de özkaynaklar 624 milyar liradan 1,4 trilyon liraya yükselerek yüzde 124 artarken; toplam borçlar 1,5 trilyon liradan 2,5 trilyon liraya çıkarak yüzde 67 büyüdü" diye konuştu.

İSO 500 kuruluşlarında borçların payının yüzde 70,7'den yüzde 64,3'e gerilediğini, öz kaynakların payının yüzde 29,3'ten yüzde 35,7'ye çıktığını vurgulayan Bahçıvan, mali borçların yüzde 64 artışla 1,3 trilyon liraya, diğer borçların da yüzde 70'e yakın yükselişle 1,2 trilyon liraya yükseldiği anlattı.

Bahçıvan, "Ticari borç kullanımının artmasından, firmaların kaynak ihtiyacını finans kuruluşları dışında, kendi içlerinde borçlanarak çözmeye çalıştıklarını anlıyoruz" şeklinde konuştu. En büyük 500 kuruluşun kısa vadeli mali borçlarındaki artışın yüzde 99, uzun vadeli borçlarındaki yükselişin ise yüzde 37 olduğunu aktaran Bahçıvan, kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payının ilk kez yüzde 50 bandını aşarak yüzde 52,1'e ulaştığını söyledi.

SOL HABER



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

KKM'de düşüş trendi sürüyor

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) haftalık bülteninde yer alan bilgilere göre, kur korumalı TL mevduat ve katılma hesapları 2 trilyon 343,2 milyar TL'den 2 trilyon 323,9 ...

ABD tehdit etti, Türkiye'nin Rusya'ya ihracatı 20 ayın dibini gördü

ABD'nin 22 Aralık'ta Türk banklarına da yaptırım tehdidi içeren yeni kararnamesinin ardından Türkiye'nin Rusya'ya ihracatı ocakta son 20 ayın en düşük seviyesine geriledi. Düşüşün şubatta...


Emekliler banka promosyonunda artış istiyor

Türkiye Emekliler Derneği (TÜED) Genel Başkanı Kazım Ergün, emekli maaşlarındaki artışlara karşın bankaların emeklilere verdiği promosyon rakamlarının yerinde saydığını belirterek, başta ...

Açlık sınırı 16 bin 257 TL, yoksulluk sınırı 52 bin 955 bin TL oldu

Türk-İş verilerine göre, şubatta açlık sınırı 16 bin 257,18 TL, yoksulluk sınırı 52 bin 954,98 TL'ye yükseldi. Şubat ayı mutfak enflasyonu ise aylık yüzde 8,03, yıllık yüzde 72,49 oldu. ...


Akaryakıtta tabela değişiyor... Motorine indirim yolda!

Brent petrol fiyatlarındaki hareketlilik benzin ve motorin fiyatlarını yakından etkiliyor. Motorinin litre fiyatına bu gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere indirim gelecek. 29 Şub...

Hizmet üretici enflasyonu ocakta yüzde 80,68 oldu

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2024 Ocak'a ilişkin Hizmet Üretici Fiyat Endeksini (H-ÜFE) açıkladı. Buna göre, H-ÜFE 2024 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre yüzde 15,25 artış, bir önc...


Doların hızlı yükselişi sürüyor: Euro 34 lira sınırında!

Dolar/TL, Eylül 2023'ten beri süren kademeli yükseliş trendine devam ediyor. Dolar fiyatı, Türkiye piyasalarının kapalı olduğu saatte uluslararası piyasalarda 31,27'ye kadar yükseldi. Eur...

Bitcoin 60 bin doların üzerine çıktı

Bazı analistler ise rallinin ortasında bulunarak yatırımcılara dikkatli olmaları konusunda uyarılarda bulunuyor. Örneğin, Singapur'daki OSL SG Pte'nin İşlem Masası Müdürü Stefan von Haeni...


ABD ekonomisi dördüncü çeyrekte beklentilerin altında büyüdü

ABD Ticaret Bakanlığı, ekim-aralık dönemine ait gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verisine ilişkin ikinci tahminleri açıkladı. Buna göre, ABD'de GSYH yılın dördüncü çeyreğinde yıllıklandır...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Hakkında uzaklaştırma kararı alınan Fırat Tanış'tan ilk açıklama!

Piyanist ve besteci İklim Tamkan'ın kendisini psikolojik şiddete maruz bıraktığı, tehdit ettiği ve ısrarlı takipte bulunduğu gerekçesiyle uzaklaştırma kararı aldırdığını belirttiği oyuncu...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Yeni araştırma 'empatinin' bulaşıcı olduğunu gösteriyor

Araştırmaya katılan 50’den fazla gönüllünün eylemlerine dayalı olarak empatideki değişimleri ölçmek üzere tasarlanmış dört ayrı deney yapıldı. Başkasının hislerini algılama ve nasıl hissettiklerini hayal etme kabiliyeti olan empati, günümüz dünyasının büyük bir kısmında az bulunan bir özellik olarak görülüyor.

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR