ABD medyası: Başkan Trump, Türkiye'ye yeniden F-35 satışına sıcak bakıyor

ABD medyası, Başkan Donald Trump'ın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmenin ardından Türkiye'ye yeniden F-35 satışına sıcak baktığını ifade etti.

Amerikan Fox News kanalında yer alan ve konuyla ilgili bilgi sahibi iki kaynağa dayandırılan haberde, Trump'ın Ankara'ya F-35 satışı konusunu değerlendirdiği belirtildi.

Habere göre Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı görüşmenin ardından, "Türkiye'ye yönelik yaptırımları kaldırmayı ve F-35 savaş uçaklarının satışını yeniden başlatmayı" değerlendiriyor.

Haberde, "Trump, iki tarafın, Türkiye'nin S-400'leri çalışamaz hale getirecek bir anlaşmaya varması halinde Türkiye'ye F-35 uçaklarını satma fikrine açık olduğunu belirtti" ifadesi kullanıldı.

Söz konusu uçakların Türkiye'ye satılabilmesi için ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) yaptırımlarını kaldırması gerekeceği belirtilen habere göre, Trump, ekibinden "Türkiye’nin CAATSA yaptırımlarından nasıl kaçınabileceğine" ilişkin bir çalışma yapmalarını istedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump'ın 16 Mart'ta yaptıkları telefon görüşmesinde, birçok ikili ve bölgesel konu başlığı kapsamlı şekilde ele alınmıştı.

TRUMP: F-47'YE GEÇİYORUZ

Öte yandan, ABD Başkanı Trump, Oval Ofis'te düzenlediği törende, ülkesinin 6’ncı nesil savaş uçaklarına geçiş planını açıkladı. Trump, “Talimatımla, Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri dünyanın ilk 6’ncı nesil savaş uçağına geçecek ve bu uçak F-47 olarak bilinecek, generaller bu ismi seçti” dedi.

Trump, uçağı Boeing firmasının üreteceğini belirterek, “F-47 şimdiye kadar yapılmış en gelişmiş, en yetenekli ve en ölümcül uçak olacak. Uçağın deneysel bir versiyonu neredeyse 5 yıldır gizlice uçuyor. Bu uçaklardan oluşan yeni bir filo inşa edilecek ve önümüzdeki birkaç yıl içinde benim yönetimim sırasında havada olacak” ifadelerini kullandı.

F-47 illüstrasyonu / ABD Hava Kuvvetleri

F-35 OLAYININ ARKA PLANI

Türkiye, 2002 yılından itibaren ABD'nin öncülüğünde başlatılan F-35 Lightning II projesine ortak ülke olarak katıldı. Bu proje kapsamında TUSAŞ, ASELSAN ve ROKETSAN gibi Türk savunma şirketleri üretimde kritik roller üstlendi. Türkiye, başlangıçta yaklaşık 100 adet F-35 savaş uçağı almayı planladı; hatta ilk uçakların teslimatı için anlaşma imzaladı, toplamda yaklaşık 1,4 milyar dolar ödeme yaptı ve Türk pilotlar ABD'de uçuş eğitimlerine başladı.

Türkiye bu süreçte, hava savunmasını da güçlendirmek için ABD ve NATO ülkelerinden Patriot füze sistemleri satın almak istedi. Ancak maliyetlerin yüksek olması, teknoloji transferinin yapılmaması ve kullanım koşullarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle bu çabalar sonuçsuz kaldı. Bunun üzerine Türkiye, alternatif olarak Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini tercih etti.

S-400 KRİZİ

ABD, Türkiye'nin S-400 alımına ciddi tepki gösterdi ve konuyu güvenlik açısından riskli bulduğunu açıkladı. ABD ve NATO'ya göre, Rus yapımı S-400 sistemleri, F-35 savaş uçaklarının radar ve elektronik sistemleri hakkında veri toplayabilecek ve bu veriler Rusya'nın eline geçebilecekti. Ayrıca, S-400'lerin NATO sistemleriyle entegrasyonunun mümkün olmadığı, bunun ittifak için büyük bir güvenlik sorunu oluşturduğu belirtildi.

Türkiye, ABD'nin tüm uyarılarına rağmen Temmuz 2019'da Rusya'dan ilk S-400 bataryalarını teslim aldı. Bu adım üzerine ABD, Türkiye'nin F-35 programına katılımını önce askıya aldı, ardından da resmi olarak Türkiye'yi projeden çıkardı. Türkiye, program ortağı olarak yükümlülüklerini yerine getirmiş, uçaklar için ciddi miktarda ödeme yapmış olmasına rağmen, ABD yönetimi Türkiye’ye teslim edilmek üzere üretilen uçakların teslimatını gerçekleştirmedi.

Türk pilotların ABD'deki eğitimlerine son verildi ve ABD Kongresi, Türkiye için üretilmiş F-35'lerin ABD Hava Kuvvetleri ya da başka ülkelere satılmasına karar verdi.

Aralık 2020'de ABD, CAATSA yaptırımları kapsamında Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığına ve bazı üst düzey yetkililere yönelik yaptırımlar uyguladı. Türkiye, S-400 sistemlerinin NATO sistemlerinden bağımsız olduğunu ve F-35'lere yönelik tehdit oluşturmadığını belirterek kendini savundu. Ayrıca ABD'nin Patriot satışlarında yaptığı gecikmelerin ve uyguladığı teknolojik kısıtlamaların, Türkiye'yi alternatif hava savunma sistemi arayışına yönelttiğini vurguladı.

MEVCUT DURUM

Günümüzde ABD, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının teslimatını tamamen durdurmuş durumda. Türkiye ise F-16 filosunu modernize etmek ve Milli Muharip Uçak (MMU/KAAN) projesini hızlandırmak gibi alternatif çözümler üzerinde çalışmaktadır.

Türkiye ayrıca yaptığı 1,4 milyar dolarlık ödemenin iadesini ya da bu paranın F-16 modernizasyon projelerinde kullanılmasını talep ediyor. ABD ile yapılan görüşmelerde henüz somut bir sonuç elde edilememesine rağmen Türkiye, ödediği tutarın karşılığında yeniden F-35 programına katılarak 40 adet F-35 savaş uçağı satın alma isteğini de ABD'ye iletmiş bulunuyor.

Öte yandan Türkiye, hava kuvvetlerini güçlendirmek amacıyla ABD’den toplam değeri yaklaşık 7 milyar dolar olan 40 adet F-16 Blok 70 savaş uçağı satın alma planını sürdürüyor. Ayrıca daha önce planlanan 79 adet F-16 modernizasyon kitini satın alma fikrinden vazgeçerek bu süreci yerli imkanlarla, özellikle Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) aracılığıyla gerçekleştirmeye yöneliyor. Cumhuriyet