Masumiyeti yitirmek

Fatih Akın’ın biyografik dramı ‘Amrum’ ile Rebecca Zlotowski’nin ‘Özel Hayat’ı gösterimde.

Amrum, Kuzey Denizi’nde yer alan Kuzey Frizya adalarından biridir. Ada halkı, özgün dile, geleneklere, benlik duygusuna, yaşam biçimine sahiptir. Biyografik dram Amrum, Fatih Akın’ın yönettiği bir Hark Bohm filmi olarak tanıtıldı. Bohm (1939-2025), çocukluğunu ninesi ve dedesiyle Amrum adasında geçirdi.

Savaştan kaçan Bohm’u bu ada çok etkiledi. 60’ların sonunda avukatlık stajı için Münih’e giden Hark Bohm orada oyuncu-senarist kardeşi Marquard sayesinde genç sinemacılar Rainer Werner Fassbinder, Werner Herzog, Volker Schlöndorff’la tanıştı. Bu gençler Yeni Alman Sineması’nın öncüleri oldular. Bohm, Kızılderili Çocuk, Kuzey Denizi Cinayet Denizi, Moritz Sevgili Moritz’i çekti.

NATÜRALİST ANLATIM

Yönetmen, senarist, oyuncu, yazar Bohm, Hamburg Medya Okulu’nda ders verdi. Öğrencisi Fatih Akın’la birlikte “In the Fade (Paramparça)” filminin senaryosunu yazdı. Bohm çocukluk anılarını kapsayan Amrum’u genç kuşaktan bir yönetmenin çekmesini istedi, filmini Akın’a emanet etti. Anlatım stilinden bambaşka, klasik, yalın bir dil kullanan Akın hocasının anılarını duygusal, şiirsel, etkileyici bir şekilde sinemaya uyarladı.

1945’te Amrum’da faşist annesi, muhalif teyzesi, kardeşleri ile yaşayan 12 yaşındaki Nanning babası cephede olduğu için ailesini korumak, yiyecek bulmak için sürekli çalışır. Adada tek gamalı haçlı bayrağın dalgalandığı evde oturan Hamburglu burjuva aile adaya sığınan Polonyalı mülteciler gibi dışlanırlar. Nanning faşistler ve antifaşistler arasındaki bağlantıdır. Hitler gençliği üniformasını giyip annesinin doğumdan sonra canı çektiği beyaz ekmek, tereyağı, balın peşine düşen çocuğun gözünden Hitler karşıtı yerel halkı, sığınmacıları tanırız. Ergenliğe geçişteki Nanning kendi yolunu bulmak ve çizmek için duygularını yönetmek, iyi ve kötü deneyimlerinin üstesinden gelmek zorundadır. Fatih Akın kimseyi suçlamaz. Natüralist, doğayla insan ilişkisini kucaklayan görüntüler sunar. Ölümle, doğanın tüm vahşiliğiyle karşılaşan Nanning yavaş yavaş masumiyetini yitirmeye, bilinçlenmeye başlar. Savaş bitip Almanya teslim olunca yeni sorunlar belirir, altüst olmuş bir dünyada Nanning kendi yolunu bulmak zorundadır. Görüntü yönetmeni Karl Walter Lindenlaub’un görüntü çalışması etkileyicidir. Nanning rolünde genç oyuncu Jasper Billerbeck olağanüstüdür. Diane Kruger, Laura Tonke, Lisa Hagmeister, Matthias Schweighöfer, Kian Köppke filmin diğer oyuncuları.

GEÇMİŞLE YÜZLEŞMEK

“Başkalarının Çocukları” filmiyle tanıdığımız Rebecca Zlotowski, “Belle-Epine”de (2010) oynaması için Jodie Foster’a senaryo gönderdi, oyuncudan yanıt alamadı. Altıncı uzun metrajı “Özel Hayat”ın senaryosunu romancı Anne Berest ile yazarken aklına hemen Jodie Foster geldi. Deneyimli, saygın, soğuk, kibirli, özgüveni yüksek psikiyatr Lilian Steiner rolünü Foster’dan başkası oynayamazdı, ana dili gibi Fransızca konuşuyordu.

Lilian’ın özgüveni hastalarından Paula’nın ani ölümüyle sarsılır, gözleri sürekli yaşarmaya başlar. Göz doktoru eski kocasına danışır. Sonunda gizlice bir hipnozcuya gider, başta küçümsediği hipnozcu gözyaşlarını kurutmayı başarır. Paula’nın intihar ettiğine inanmayan, öldürüldüğünü savunan Lilian kendi soruşturmasına girişir.

Yönetmen, gerilim-psikolojik-komedi türlerini harmanladığı filminde karakterler, aile, profesyonel ve sosyal yaşamlarında yalnızdırlar. Başta kendileri olmak üzere çevreleriyle ilgili çok şey öğrenirler, bu keşifler onlara dingin, huzurlu bir yol bulmalarını sağlayacaktır. Bu içsel yolculuğun sonunda Lilian, eski kocasıyla bağ kurar, oğluna karşı sevgisini gösterir, torununu kucaklar, hastalarının konuşmalarını kaydetmekten vazgeçip onları can kulağıyla dinlemeye başlar.

Zlotowski, tüm filmlerinde olduğu gibi hayatının dönüm noktasındaki bir kadını anlatır, Lilian geçmişiyle yüzleşir, değişerek engelleri aşar. Esprili diyaloglar, etkileyici bir sinematografi, yıldız oyuncu kadrosunda Jodie Foster, Daniel Auteuil, Virginie Efira, Mathieu Amalric, Luana Bajrami yer alıyor.

cumhuriyet