‘El Cangrejo’ Trump’la masaya oturmak istiyor

Küba’nın eski lideri Raúl Castro’nun torunu Raúl Guillermo Rodríguez Castro, ülkedeki ekonomik kriz ve ABD yaptırımları gölgesinde Washington ile yeni bir müzakere kanalı açmak istiyor. Resmî görevi sınırlı olsa da Havana’da perde arkasındaki en etkili isimlerden biri olarak gösterilen “El Cangrejo”, Trump yönetimiyle doğrudan görüşmeye hazır olduğunu söyledi.

Küba’da resmî bir devlet görevi bulunmayan ancak ülkenin en etkili figürlerinden biri olarak gösterilen Raúl Guillermo Rodríguez Castro, Havana’da perde arkasındaki gücünü giderek artırıyor. Eski Küba Devlet Başkanı Raúl Castro’nun torunu olan ve ülkede “El Cangrejo” yani “Yengeç” lakabıyla tanınan Rodríguez Castro, ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle doğrudan müzakere etmeye hazır olduğunu söylüyor.

USA Today’in Havana’da yaptığı özel görüşmelere dayandırdığı habere göre, 42 yaşındaki Rodríguez Castro, bugüne kadar ABD basınına hiç konuşmamıştı. Ancak Küba’nın ağır ekonomik kriz, enerji sıkıntısı, yaptırımlar ve artan dış baskılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde, genç Castro’nun Washington ile Havana arasında yeni bir arka kapı diplomasisinin kilit ismi olabileceği değerlendiriliyor.

Raúl Guillermo Rodríguez Castro, Küba’nın eski lideri Raúl Castro’nun en büyük torunu. Babası ise Küba ordusunun kontrolündeki ve ekonominin geniş alanlarında etkili olan GAESA’yı yöneten General Luis Alberto Rodríguez López-Calleja’ydı.

Rodríguez Castro’nun bugünkü etkisi, yalnızca aile bağlarından kaynaklanmıyor. Küba güvenlik çevrelerine yakın yetişen, çocukluğundan itibaren üst düzey devlet toplantılarına tanıklık eden Rodríguez Castro, uzun yıllar dedesi Raúl Castro’nun yanında bulundu. Bu nedenle Küba içinde “Raulito”, yani “Küçük Raúl” olarak da anılıyor.

Kaynaklara göre Raúl Castro, torununu genç yaşlardan itibaren önemli devlet toplantılarına dahil etti. Rodríguez Castro’nun, Fidel Castro ile Raúl Castro arasındaki sert tartışmalara ve kritik devlet meselelerine çocuk yaşlardan itibaren tanık olduğu belirtiliyor.

RESMİ GÖREVİ SINIRLI, ETKİSİ BÜYÜK

Rodríguez Castro’nun Küba devlet yapısı içinde resmî ve görünür bir siyasi makamı yok. Devlet medyasında da nadiren yer alıyor. Buna rağmen Havana’daki güç merkezlerine yakınlığı ve Castro soyadının sağladığı ağırlık nedeniyle, ülkedeki en etkili perde arkası aktörlerden biri olarak görülüyor.

Kâğıt üzerinde Küba liderlerinin güvenliğinden sorumlu bir isim olarak tanımlansa da, kaynaklara göre yatırım fırsatları, müzakereler ve politika kararlarında etkili bir danışman rolü oynuyor. Rodríguez Castro ise GAESA ile ilişkisini “destek vermek” olarak tarif ediyor.

ABD’nin yaptırımlarına hedef olan çok sayıda Kübalı yetkili ve devlet bağlantılı şirkete karşın, Rodríguez Castro’nun bugüne kadar yaptırım listesine alınmaması dikkat çekiyor. Bu durum, Washington’da bazı çevrelerin onu olası bir müzakere kanalı olarak gördüğü yorumlarına yol açıyor.

Rodríguez Castro, USA Today’e yaptığı açıklamada ABD ile müzakereye hazır olduğunu söyledi. ABD tarafından görevlendirilecek herhangi biriyle görüşebileceğini belirten Rodríguez Castro, Trump ile doğrudan temas ihtimali için de “Elbette Trump’la” ifadesini kullandı.

Genç Castro, siyasetle hiçbir zaman özel olarak ilgilenmediğini savunsa da, “Devrimin bana ihtiyaç duyması halinde sorumluluk alırım” mesajı verdi. Ancak Küba’nın 1959 Devrimi’nin ilkelerinden ve ülkenin egemenliğinden taviz vermeyeceğini vurguladı.

Bu açıklamalar, Küba’nın Washington ile ilişkilerinde yeni bir dönemin arayışında olduğu yorumlarını güçlendiriyor. Özellikle Trump yönetiminin yaptırımları artırdığı, Küba ekonomisinin derin bir darboğazdan geçtiği ve enerji krizinin günlük yaşamı felç ettiği bir dönemde Rodríguez Castro’nun rolü daha fazla önem kazanıyor.

LÜKS YAŞAM TARTIŞMASI

Rodríguez Castro’nun yaşam tarzı, Küba’daki sosyalist söylemle keskin bir tezat oluşturuyor. Haberde, genç Castro’nun tasarım kıyafetleri, lüks ayakkabıları, özel uçak seyahatleri ve yurtdışı alışverişleriyle dikkat çektiği aktarılıyor.

Küba halkı uzun yıllardır temel ihtiyaçlara erişim, elektrik kesintileri ve ekonomik yoksunlukla mücadele ederken, Rodríguez Castro’nun özel jetler, lüks yatlar ve pahalı restoranlarla anılması eleştirilerin merkezinde yer alıyor.

Rodríguez Castro ise bu ayrıcalıklı yaşamın kendisini rahatsız ettiğini belirterek, halkın yaşadığı zorlukları gördüğünü ve bu durumu değiştirmek için çalıştığını savunuyor. Sahip olduğu lüks eşyaların ve yurtdışı seyahatlerinin ise varlıklı dostları ve destekçileri tarafından karşılandığını iddia ediyor. Eleştirmenleri ise bu açıklamayı ikna edici bulmuyor.

Rodríguez Castro’nun etkisinin merkezinde, Küba ekonomisinde geniş alanları kontrol ettiği belirtilen GAESA bulunuyor. Otellerden inşaata, limanlardan döviz işlemlerine ve gümrük hizmetlerine kadar pek çok sektörde faaliyet gösteren GAESA, Küba ordusunun ekonomik gücünün sembolü olarak görülüyor.

Sızdırılan mali kayıtlara dayandırılan haberlerde GAESA’nın gelirlerinin, Küba devlet bütçesinin birkaç katına ulaştığı öne sürülmüştü. Rodríguez Castro ise bu yapının Küba ekonomisindeki payının abartıldığını, yaklaşık yüzde 15 düzeyinde olduğunu savunuyor. Ona göre bu kaynaklar gıda, ilaç ve yakıt alımında kullanılıyor.

Ancak GAESA’nın kapalı yapısı ve hesap verebilirlik eksikliği, hem Küba içinde hem de ABD’de tartışma konusu olmayı sürdürüyor.

WASHİNGTON’A UZANAN ARKA KAPI DİPLOMASİSİ

Habere göre Rodríguez Castro, son aylarda ABD’li yetkililerle doğrudan ya da dolaylı temas kurmaya çalıştı. Bu temaslar arasında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya yakın çevreler, iş insanları ve Washington bağlantılı bazı siyasi figürler de yer aldı.

Rodríguez Castro’nun, Trump’a iletilmek üzere gizli bir mektup gönderdiği de öne sürüldü. Habere göre söz konusu mektupta ekonomik ve yatırım iş birliği önerileri yer aldı; ABD’nin Küba’ya yönelik yaptırımlarını kaldırması talep edildi. Aynı mektupta Küba’nın olası bir ABD askerî müdahalesine direnmeye hazır olduğu mesajının da verildiği iddia edildi.

Ancak mektubun Miami Uluslararası Havalimanı’nda ABD Gümrük ve Sınır Koruma görevlileri tarafından ele geçirildiği, mektubu taşıyan Kübalı iş insanının ise Havana’ya geri gönderildiği belirtildi. Rodríguez Castro ve mektubu taşıdığı belirtilen kişi, bu belgenin Trump’a yönelik olduğunu reddetti.

Rodríguez Castro, Küba’nın ekonomik sisteminde önemli reformlara ihtiyaç duyulduğunu kabul ediyor. Habere göre Küba yönetimi, haziran ayında sosyalist ekonominin geniş alanlarını özel girişime açabilecek 170’ten fazla önlem içeren bir plan hazırladı. Bu planın henüz parlamentoda onaylanmadığı belirtiliyor.

En dikkat çekici başlıklardan biri, devrim sonrasında mallarına el konulan Kübalı ve Amerikalıların tazmin edilmesi ihtimali. Bu adım, Washington ile Havana arasında yeni bir müzakere zemini yaratabilecek en kritik başlıklardan biri olarak görülüyor.

Rodríguez Castro, Küba’nın Çin ya da Vietnam gibi piyasa mekanizmalarını kullanabileceğini, ancak modelin “doğası gereği Küba’ya özgü” olacağını savunuyor. Ona göre ülke, bir gün vatandaşlarının başka ülkelerde aradığı refahı kendi içinde sunabilecek.

SİYASİ TUTUKLULAR VE YAPTIRIM PAZARLIĞI

Rodríguez Castro, Küba’nın ABD için ulusal güvenlik tehdidi olmadığını ve terörü destekleyen devlet olarak tanımlanmasının yanlış olduğunu savunuyor. Ayrıca uygun koşullar oluşursa, “siyasi tutuklu sayılan kişilerin” serbest bırakılabileceğini de söylüyor.

İnsan hakları örgütleri ise Küba’da 1200’den fazla siyasi tutuklu bulunduğunu belirtiyor. Bu nedenle Washington’daki sertlik yanlısı çevreler, Havana’nın reform vaatlerine şüpheyle yaklaşıyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı da Küba’nın attığı adımları “vitrin düzenlemesi” olarak nitelendiriyor. Trump yönetimine yakın bazı isimler, ekonomik değişimin yeterli olmayacağını, siyasi dönüşümün de şart olduğunu savunuyor.

Rodríguez Castro’nun geleceğiyle ilgili en önemli soru, etkisinin ne kadarının dedesi Raúl Castro’nun hayatta olmasına bağlı olduğu. Küba’daki birçok gözlemciye göre genç Castro’nun ağırlığı, büyük ölçüde dedesiyle kurduğu doğrudan bağdan kaynaklanıyor.

Raúl Castro’nun 95 yaşında olması, Küba’daki güç dengeleri açısından bu soruyu daha kritik hale getiriyor. Küba’nın siyasal sistemi, tek bir liderden çok parti, ordu ve devlet kurumları arasındaki dengeye dayanıyor. Bu nedenle Rodríguez Castro’nun resmî iktidarın en tepesine çıkıp çıkamayacağı konusunda farklı görüşler var.

Haberde Rodríguez Castro’nun Havana’daki görüntüsü, Küba’nın içinde bulunduğu ekonomik krizle yan yana aktarılıyor. Havana Kongre Merkezi’nde yapılan görüşmeler sırasında binanın büyük bölümünün yakıt tasarrufu nedeniyle karanlıkta olduğu, elektrik kesintilerinin kente neredeyse terk edilmiş bir hava verdiği anlatılıyor.

Raúl Guillermo Rodríguez Castro’nun Küba’daki resmî iktidarın en tepesine çıkıp çıkmayacağı belirsizliğini koruyor. ABD ile Havana arasında iki tarafın da istediği türden bir anlaşmayı sağlayıp sağlayamayacağı da bilinmiyor.

Ancak bir gerçek giderek daha görünür hale geliyor: “El Cangrejo”, Küba’da yalnızca Castro ailesinin genç bir üyesi değil, ülkenin geleceği için yürütülen kritik pazarlıkların merkezindeki isimlerden biri.

Toplantılarda üst düzey Kübalı yetkililerin ona alan açması, koridorlarda insanların ayağa kalkması ve Havana sokaklarında bakışların onu takip etmesi, Rodríguez Castro’nun resmî unvanlardan bağımsız bir güce sahip olduğunu gösteriyor.

Küba, ekonomik kriz, ABD yaptırımları ve iç dönüşüm baskısı arasında yeni bir yol ararken, Castro ailesinin yeni kuşağından gelen bu isim ülkenin geleceğinde belirleyici rollerden birini oynayabilir.

Cumhuriyet