Uzmanlardan kritik 'kırtasiye alışverişi' uyarısı

Yeni eğitim yılı yaklaşırken kırtasiye, kıyafet ve beslenme giderleri yoksul hanelerin bütçesini zorluyor. Uzmanlar, ekonomik eşitsizliğin çocukların eğitim olanaklarının yanı sıra sağlığını da uzun vadede etkilediğine dikkat çekti.

Yeni eğitim-öğretim yılı yaklaşırken kırtasiye alışverişi aile bütçelerini zorluyor. Yoksullukla mücadele eden hanelerde kalem, defter ve boya gibi temel ihtiyaçlar; kira, fatura ve gıda harcamalarıyla yarışıyor.

Uzmanlar, düşük gelirin çocukların yalnızca eğitim olanaklarını değil, sağlığını da etkileyen kalıcı bir eşitsizliğe dönüştüğünü ifade etti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre 2025’te Türkiye’de 0-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 36.8’i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Çocukların içinde bulunduğu ekonomik koşullar, eğitim ihtiyaçlarına erişimden beslenmeye kadar geniş bir alanda belirleyici oluyor.

Cumhuriyet konu hakkında Derin Yoksulluk Ağı Araştırma ve Savunu Koordinatörü Dr. Önder Uçar ve İstanbul Tabip Odası (İTO) Yönetim Kurulu üyesi Dr. Emrah Kırımlı ile konuştu.

Önder Uçar, okul döneminin derin yoksulluk koşullarındaki haneler açısından yılın en ağır harcama dönemlerinden biri olduğunu söyledi. Kırtasiye giderlerinin okul kıyafeti ve ayakkabı masraflarıyla aynı dönemde ortaya çıktığını belirten Uçar, ailelerin çoğu zaman “Hangisini almak istiyorum?” değil, “Hangisini alabilecek durumdayım?” sorusuna yanıt aradığını ifade etti.

Uçar, geçen yıl ekim ayında 108 haneyle yaptıkları çalışmada 93 hanenin okul masraflarını karşılamakta güçlük çektiğini, 91 hanenin ise çocuklarının beslenmesini düzenli hazırlamakta zorlandığını aktardı. Bu rakamların Türkiye’yi temsil eden bir araştırma olmadığını özellikle belirten Uçar, sonuçların hane bütçesindeki sıkışmayı gösterdiğini söyledi. Kira, faturalar ve mutfak masraflarıyla eğitim giderlerinin aynı bütçeden karşılandığını söyleyen Uçar, “Bir ihtiyaç için yapılan harcama diğerinden kısmak anlamına gelebiliyor” dedi.

Ekonomik güçlüklerin çocukların eğitim yaşamına da yansıdığını vurgulayan Uçar, faturalarını ödeyemediği için uygun çalışma ortamı bulunmayan, beslenme konusunda öğün atlayan çocukların olduğunu belirtti. Uçar ayrıca bu yıl kırtasiye ihtiyaçlarının aileler tarafından önceki yıllara göre daha erken gündeme getirildiğini söyledi.

‘SAĞLIK AÇISINDAN RİSK’ 

Kırımlı ise ekonomik nedenlerle daha ucuz ürünlere yönelmenin çocuk sağlığı açısından risk yaratabileceğine dikkat çekti. Özellikle küçük çocukların ellerini ağızlarına götürme alışkanlığı ve küçük parçaları kazayla yutma riskinin yüksek olması nedeniyle kırtasiye ürünlerinin güvenilirliğinin önem taşıdığını belirten Kırımlı, keskin veya küçük parçalara ayrılabilecek ürünlerden kaçınılması gerektiğini söyledi. Kırımlı, ailelerin güvenli ürün ile uygun fiyatlı ürün arasında seçim yapmak zorunda bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

“İlk anda ucuz görünen bir ürün uzun vadede daha pahalıya mal olabilir” diyen Kırımlı, ekonomik olarak zorlanan aileler için kamusal desteğin önemine işaret etti. Düşük gelirin sağlığın önemli bir belirleyicisi olduğuna değinen Kırımlı, çocukluk döneminde sağlığa zararlı ürünlere maruziyetin ve oluşan sağlık sorunlarının ömür boyu sürecek bir eşitsizlik yarattığına dikkat çekti. Kırımlı, aynı mahallede doğan, aynı okula başlayan iki çocuğun sağlık açısından yolu aynı görünse de ekonomik dezavantajın giderek artan bir eşitsizlik ve kalıcı sağlık sorunlarının başlıca nedeni olduğunu söyledi. Cumhuriyet