Yukarı
388563

Trans yağlar kalbi ve beyni nasıl etkiliyor?

26 Eylül 2023 09:30

Trans yağların günlük yaşamda tükettiğimiz pek çok hazır gıdada bulunduğunu dolayısıyla çoğu zaman farkında olmadan fazla tüketildiğini hatırlatan Tombul, ‘‘Bilimsel araştırmalara göre bu yağlar en çok kalp-damar ve beyin sağlığını tehdit ediyor’’ dedi.

TRANS yağlar ucuz bitkisel yağların yüksek basınç ve yüksek ısı altında hidrojenizasyonu ile üretilir. Bu yağlar ilave edildikleri gıdanın lezzetini artırıp, raf ömrünü uzatır. Az miktarda tüketildiklerinde bile kalp damar hastalığı riskini artırır. ‘Peki gün içinde tükettiğimiz gıdaların hangileri trans yağ içerir? Bu yağlar sağlığımızı nasıl etkiler? Gıda etiketle­rinde hangi isimlerle gizlenir? Uzman Diyetisyen Meltem Tombul, tüm bu sorularımı şöyle yanıtladı:

TRANS YAĞ NEDİR?

Tüketilebilecek en kötü ve en sağ­lıksız yağ türü olarak kabul edilen trans yağlar, hayvansal kaynaklı bazı besinlerde doğal olarak bulunan ve endüstriyel olarak oluşturulan yapay trans yağ olarak karşımıza çıkan bir çeşit doymamış yağ asididir. Doğal trans yağlar; sığır, koyun, keçi gibi ge­viş getiren hayvanlardan elde edilen et ve süt ürünlerinde bulunmaktadır. Bu türlerin süt ürünlerindeki yağın yüzde 2-6'sı; sığır ve kuzu etindeki yağın yüzde 3-9'u trans yağdan oluşur. Miktarı kontrol altında tutularak tüketildiği takdirde sağlık açısından ciddi risk oluş­turmaz. Yapay trans yağlar ise sıvı yağların yüksek basınç ve yüksek ısı altında katı yağlara dönüştürülmesiyle oluşan yağ­lardır. Endüstriyel yağlar sağlık için oldukça zararlıdır.

NE AMAÇLA KULLANILIR?

Endüstriyel yapım olan trans yağlar düşük maliyetli ve kullanımı uzun ömürlü olduğu için sıklıkla tercih edi­lir. Yapay lezzeti nedeniyle yiyecekle­re güzel tat verir ve çabuk bozulmala­rını önler. Özellikle paketli ürünlerin raf ömrünü uzatmak için kullanılır. Bazı restoranlarda ve fast-food zin­cirlerinde kızartma yağı olarak sıklıkla tekrar tekrar kullanılır.

Neden uzak durmalıyız?

TRANS yağ içeren ürünleri tüketmemeniz için pek çok ne­den vardır. Bunlardan biri trans yağların kötü kolesterol olarak bilinen LDL kolesterolü yükseltip iyi kolesterolü (HDL) düşürme­sidir. LDL kolesterol, atardamar duvarlarında birikerek damar­larda sertlik ve daralma yaratır. HDL kolesterol ise fazla LDL kolesterolü alıp karaciğere geri gön­derir. Trans yağ içeren besinler tüketmek uzun vadede kalp hastalıkları ve felç gibi ciddi sorunları doğurabilir. Obeziteye zemin hazırlarken tip 2 diyabet gelişme riskini de artırır. Ayrıca Alzheimer'a, karaci­ğer yağlanmasına, kadınlarda kısır­lığa ve kansere yol açabilir.

Nasıl beslenmeliyiz?

TRANS yağ içeren gıda­lardan uzak durmak için sebze, meyve, tam tahıllı ürünler, kümes hayvanları, balık ve kuruyemiş ağırlıklı besinler tercih edebilirsiniz. Bu besinlerin yanı sıra kırmızı etin, şekerli, işlenmiş tüm yiyeceklerin ve içeceklerin tüketimine de sınır getirmeli­siniz. Kızarmış ürünler yerine ızgara veya fırında yapılan ürünleri tercih etmelisiniz.

GÜNDE NE KADAR TÜKETMEK RİSKLİ?

GÜNLÜK alınan trans yağ oranı çok düşük olmalıdır. 1 bir dilim kekte 4.5 gram, 3 adet kremalı kurabiyede 2 gram, 1 kaşık margarin 3 gram, 1 adet gofret 3 gram, orta boy paket patates kızartması 8 gram trans yağ içerir. Günde 5 gram trans yağ kalp damar hastalıkla­rında riski yüzde 25 artırır.

GİZLİ ADLARI NELERDİR?

SATIN alacağınız yiye­ceklerin etiketlerini mutlaka okuyun. Her zaman trans yağ ibaresi yer almaz. Ürün içindeki trans yağları gizle­mek için çoğu zaman “hid­rojenize yağ”, “hidrojenize bitkisel yağ”, “hidrojenize nebati yağ” gibi ibareler kul­lanılmaktadır. ‘Hidrojenize yağ yoktur', ‘trans yağ yok­tur' ve ‘kısmen hidrojenize yağ içerebilir' gibi ibarelere de dikkat edin. Çünkü ba­zen traans yağ limiti sınırın altında gösterilerek bu ibare­lere yer verilebiliyor.

HANGİ YAĞLAR SAĞLIKLI?

DOYMUŞ yağ olan trans yağ yerine doğmamış yağları tercih edilmelidir. Doymamış yağ olarak bilinen sağlıklı yağlar; zeytinyağı, fındık, fıstık, ceviz, yer fıstığı gibi kabuklu yemişler, susam, su­sam yağı, avokado, badem yağı, kanola yağı tüketilebile­cek sağlıklı yağlardır. Fındık, ceviz ve balıktaki yağlar Omega-3 yağ asitleri sayesinde de sağlıklıdır.

HANGİ YİYECEKLERDE BULUNUR?

TRANS yağların gıda sektöründe başlıca kullanıl­dığı gıdalar şun­lardır:

■ Margarin

■ Fast-food zin­cirinde bulunan patates kızart­ması ve çıtır tüm kızartmalar,

■ Paketli hazır gıdalar, atıştırmalıklar,

■ Unlu mamül­ler, bazı ekmek­ler (pasta, kek, donut, muffin, turta vb.),

■ Dondurulmuş ürünler (pizza ve diğer hamurlu ürünler),

■ Patlamış mısırlar,

■ Cipsler,

■ Soslar,

■ Dondurma, milkshake gibi gıdalar,

■ Kahvelerde kullanılan kremalar vb.

Sözcü



Yorumlar

Bu haberde yorum bulunmamaktadir.

Yorum Ekle


Diğer Haberler

Bilimsel araştırma: Günde 2-3 kahve içmek...

Yapılan bir araştırma günde 2 ile 3 bardak kahve tüketmenin insan sağlığına çok büyük katkıları olduğunu gözler önüne serdi. Bilim insanları yapılan kapsamlı araştırmada kahve tüketiminin...

Uzmanından korkutan 'iklim krizi' açıklaması: 'Giderek artacak'

İklim Araştırmaları Derneği Proje Koordinatörü Nihan Yeğin Arayan, mevsim normallerinin üzerindeki hava sıcaklıklarının, ani yağmurların iklim değişikliğinin sonucu olduğunu belirterek, “...


Dünya Sağlık Örgütü’den aşırı işlenmiş gıda ve alkol uyarısı

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre, aşırı işlenmiş gıdalar, alkol, tütün ve fosil yakıtlar Avrupa'da her yıl 2,7 milyon insanı öldürüyor. Uzmanlar, "güçlü endüstrilerin", hükümet politikal...

Göz kapaklığı düşüklüğünün sebepleri

Göz kapağı düşüklüğünün sadece kozmetik bir sorun olarak görülmemesi gerektiğini belirten Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Barış Yeniad “Genellikle ileri yaşlarda kaslardaki zayıflamayla...


Sıcak hava kalbe iyi gelmiyor

Yaza yavaş yavaş merhaba derken sıcak havalar kendini göstermeye başladı. Havadaki yüksek sıcaklık yüzünden vücudun kendi iç ısısını korumak için daha fazla uğraştığını ve bunun sonucunda...

Salgın paniği! Kaynağı tespit edilemedi, vaka sayısı hızla artıyor

İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA) "escherichia coli (koli basili)" bakterisinin neden olduğu bir salgın bulunduğunu ve yıl sonuna kadar vaka sayısının hızla yayılacağını belirtti....


Sıcak çarpması öldürücü olabilir !

Hava sıcaklığının ani artışıyla birlikte acil sağlık sorunlarının arttığını söyleyen Uzman Doktor Ülkümen Rodoplu, vatandaşları, sıcak çarpmasına karşı dikkatli olmaya çağırdı. Herkes İçi...

Yazın kapalı havada bile güneş gözlüğü takın

Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Burcu Usta Uslu, ‘’Yazın dünyaya ulaşan güneş ışınları (UV), kışa göre üç kat daha fazladır. Bu nedenle gözlere çok dikkat edilmeli’’ dedi.


Araştırma: Gençlerde artan kanser oranları endişe yaratıyor

Gençler arasında kolorektal kanseri artış gösterirken uzmanlar bunun sorumlusunun yanlış uygulanan diyetler olabileceğine dikkat çekiyor. ABD’li bilim insanları, yağ oranı yüksek ve lif o...

SOSYAL MEDYA


MAGAZİN

Kadir Doğulu Onur Akay sorusuna “Sadece Gülüyorum” dedi!

Ses sanatçısı ve magazin yazarı Onur Akay, geçtiğimiz ay Balıkesir'in Edremit İlçesi Akçay sahilinde yumruklu saldırıya uğramış ve tanınmaz hale gelmişti. Akay, saldırı sonrası Instagram ...

TEKNOLOJİ

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

Bilimsel araştırma: Günde 2-3 kahve içmek...

Yapılan bir araştırma günde 2 ile 3 bardak kahve tüketmenin insan sağlığına çok büyük katkıları olduğunu gözler önüne serdi. Bilim insanları yapılan kapsamlı araştırmada kahve tüketiminin bazı ciddi hastalık risklerini çok ciddi bir oranda azalttığını tespit etti... 

ÇOK YORUMLANANLAR

ÇOK OKUNANLAR