Beyinde hafızayı genç tutan gizli enzim bulundu

Nöroloji, genetik ve geriatri dünyasında, yaşlanan beyinde zihinsel berraklığı ve hafıza kapasitesini koruyan moleküler mekanizmalara ilişkin çığır açan bir bilimsel keşif kamuoyuna duyuruldu. ABD'deki Massachusetts General Hospital nörobilimcilerinden Dr. Amar Sahay ve ekibi, beyindeki yağ bileşiklerini parçalayan özel bir fosfolipaz enzimini mercek altına aldı.

Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, beyinde bulunan PLA2G2F geni ve bu genin ürettiği enzim, ilerleyen yaşla birlikte nöron kaybını engelleyerek biyolojik bir direnç kalkanı oluşturuyor.

BEYİNDEKİ TOKSİK YAĞ DAMLACIKLARINI TEMİZLİYOR

Klinik deneyler, Pla2g2f geninden yoksun bırakılan laboratuvar farelerinin yaşlandıkça beyinlerinde ağır iltihaplanma (nöroinflamasyon) ve nöron tahribatı yaşadığını gösterdi. Buna karşılık, gen seviyesi artırılan yaşlı deneklerin mekânsal hafıza testlerinde genç fareler kadar yüksek performans sergilediği ve sinir hücreleri arasındaki bağlantıların korunduğu saptadı.

Enzimin çalışma mekanizmasını inceleyen Dr. Amar Sahay, bu özel yapının beyin hücrelerinde biriken toksik lipid (yağ) damlacıklarını temizlediğini, bu hücresel temizlik sayesinde yeni nöron gelişiminin tetiklendiğini ve iltihabi süreçlerin baskılandığını açıkladı.

BEYNİNDE ALZHEIMER PROTEİNİ OLAN ANCAK BUNAMAYAN DİRENÇLİ BİREYLER

İnsan dokuları üzerinde yürütülen genetik analizler, bulguların insan beyni için de geçerli olduğunu kanıtladı. Vefat eden donörlerin beyin dokularını inceleyen araştırmacılar, beyinlerinde Alzheimer hastalığının ana sebebi kabul edilen "amiloid-β" protein birikintileri olmasına rağmen ölmeden önce yapılan testlerde hiçbir zihinsel gerileme göstermeyen "bilişsel olarak dirençli" bireylerde PLA2G2F enzim seviyesinin en yüksek düzeyde olduğunu belgeledi.

Ağır Alzheimer hastalarında ve hiçbir protein birikintisi olmayan bireylerde ise bu koruyucu enzimin daha düşük seviyelerde kaldığı kaydedildi.

GEN TERAPİSİYLE ALZHEİMER'A KARŞI ERKEN KORUMA DÖNEMİ

Vanderbilt Hafıza ve Alzheimer Merkezi uzmanlarından Dr. Timothy Hohman, araştırmanın insanlarda incelenmesi son derece zor olan hücresel koruma mekanizmalarını anlamak açısından tarihi bir örnek teşkil ettiğini vurguladı.

Bulguları klinik tedaviye dönüştürmek amacıyla LIPOS BIO adlı biyoteknoloji girişimini kuran Dr. Amar Sahay, beyin dokusuna doğrudan enzim enjekte etmenin zorluklarına dikkat çekerek, yakın gelecekte uygulanacak gen terapileri sayesinde PLA2G2F ekspresyonunun henüz zihinsel gerileme başlamadan artırılabileceğini ve böylece yaşlılığa bağlı bunama ile Alzheimer'ın tamamen önlenebileceğini bildirdi.

Cumhuriyet