IV. MURAT, İzmir Devlet Opera ve Balesi‘nde...

İzmir Devlet Opera ve Balesi, 28 Nisan 2012 Cumartesi günü saat 20.00’de Okan Demiriş’in IV. Murat adlı üç perdelik operasının “İzmir Prömiyeri”ni gerçekleştirecek. 

Osmanlı İmparatorluğu’nda büyük bir kargaşanın hüküm sürdüğü bir dönemde ve henüz on bir yaşındayken Osmanlı Padişahı olan IV. Murat’ın -bir anlamda- yaşam öyküsünün anlatıldığı IV. Murat operasının librettosu Türk Tiyatrosunun en büyük oyun yazarlarından Turan Oflazoğlu’na ait. Eserin İzmir Devlet Opera ve Balesi sahnelemesinde orkestrayı şef Ercan Yenal yönetiyor.

Evin Atik tarafından sahneye konan eserin dekorları Kaan Güreşçi, kostümleri Nursun Ünlü tarafından hazırlandı. Koro şefliğini Ali Hoca’nın üstlendiği IV. Murat ‘ta dansların koreografisini Şebnem Şenel yaptı. Işık tasarımcılığını Müfit Özbek’in üstlendiği eserde solo rolleri;  Teyfik Rodos, Kıvanç Uğraşbul, Nurgün Baburhan, Sema Tüzün Günsoy, Altuğ Dilmaç, Haldun Özörten, Tankut Eşber, Fırat Yalçınkaya, Alparslan Mater, Erdem Türkbay, Oğuz Çimen, Serkan Taylan, Eylem Demirhan Duru, Derya Kırcalı Gürlük, Evren Işık, Ziya Elmacı, Hüseyin Genç, Sühan Arslan, Aşkın Metiner, Rıza Ekşioğlu, Mertol Türkbay, Nejad Beğde, Gökhan Varkan, Murat Duyan, Asım Seyhan paylaşıyorlar. 

Bu eserde; Osmanlı tarihinde “Kadınlar Saltanatı” diye bilinen ve yüz yıl süren (1550-1656) dönemin sonlarına doğru ve ülkede düzenli olan tek şeyin kargaşa olduğu bir dönem anlatılmaktadır. Eserin kahramanı IV. Murat, (halk arasında) toplum düzenini kurmak adına dış dünya ile hesaplaşırken, zulmeden, kan dökmekten kaçınmayan, çevresini ezmekten haz duyan, koyduğu yasaklarla, baskıcı bir sistem uygulayan bir padişah olarak bilinmektedir.  

IV. Murat, ilk kez İstanbul Devlet Opera ve Balesi tarafından 3 Mayıs 1980 tarihinde sahnelenmiştir. Operanın konusu şöyle:  Topal Recep Paşa’nın da yönlendirmesiyle, isyan eden bir bölüm Yeniçeri ve Sipahiler, Topkapı Sarayı’nı basarak,  IV. Murat’ı ayak divanına çağırırlar.

Asiler, aralarında Şeyhülislam, Defterdar, Yeniçeri Ağası ve Sadrazam Hafız Paşa’nın da bulunduğu önemli devlet görevlilerinin kendilerine teslim edilmesini istemektedirler. Kendini son derece yalnız ve çaresiz hisseden IV. Murat, isyancıların isteklerine uyarak devlet görevlilerini istemeye istemeye görevden uzaklaştırır; ancak asilerce  öldürülmelerine engel olur.

Bu isyan, IV. Murat’ı derinden etkileyecek; bundan sonraki devlet yönetiminde baskının egemenliğinde geçmesine neden olacaktır. İsyanın başlamasına neden olan Topal Recep Paşa’yı boğduracak, annesi Kösem Sultan’ın devlet işlerine karışmasına engel olacak, hatta Bağdat’ın yeniden fethini gerçekleştirerek kısa süreli başarılar kazanacak, on yedi yıllık  hükümdarlığı henüz yirmi sekiz yaşında damla hastalığından ölmesiyle son bulacaktır.

IV. Murat operasının bestecisi Okan Demiriş, 1963 yılında İstanbul, 1964 yılında da Ankara Devlet Konservatuarı’nı bitirdi. Çeşitli orkestralar eşliğinde solist kemancı olarak çok sayıda konserler, resitaller yaptı.

Konservatuarlarda armoni, keman ve müzik teorisi dersleri verdi. İstanbul Devlet Opera ve Balesi’nin kuruluşunu takiben orkestrasında konzertmeister, orkestra şefi olarak görevler üstlendi. 1979 ve 1992 yılları arasında dört kez İstanbul Devlet Opera ve Balesi Müdür ve Genel Sanat Yönetmenliği yaptı.

1990 yılında ABD’de New York Senfoni Orkestrası’nı yöneten Demiriş, 1991 yılında da “Devlet Sanatçısı” oldu. “IV. Murat”, “Karyağdı Hatun”, “Yusuf ile Züleyha”, “Büyük Hakan Alparslan” ve “Deniz Kurdu” adlarıyla beş adet opera besteleyen Okan Demiriş ayrıca, “Rüyalar” adlı bale müziği, bir piyano konçertosu, çok sayı orkestra suiti ve orkestra eşlikli aryalar besteledi.

18 Haziran 2010’da yitirdiğimiz Okan Demiriş, Türk opera ve bale sanatına kazandırdığı eserlerle devrim niteliğinde çalışmalara imza atmıştır. 

IV. Murat, 28 Nisan’daki prömiyerden sonra; bu sezon 1, 3 ve 8 Mayıs 2012  tarihlerinde İzmirli sanatseverlerin beğenisine sunulacak; ayrıca “3. İstanbul Uluslararası Opera Festivali” kapsamında 14 ve 15 Temmuz 2012 tarihlerinde Topkapı Sarayı’nda sahnelenecek.