TÜİK: Dolaylı Ar-Ge teşviki 2025 yılında 169 milyar 33 milyon TL oldu

TÜİK'in verilerine göre, Türkiye'de merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetlerine yönelik toplam vergi teşviki 2024 yılında 105 milyar 977 milyon TL iken 2025 yılında yüzde 59,5 artış göstererek 169 milyar 33 milyon TL oldu.

Buna göre, dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan girişimler, 86 milyar 105 milyon TL’lik gelir vergisi stopaj teşviki desteğinden faydalandı. Bu vergi desteğini sırasıyla 81 milyar 63 milyon TL’lik kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon TL’lik gelir vergisi ve 141 milyon TL’lik katma değer vergisi (KDV) desteği izledi.

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj teşvikinden oluşurken yüzde 49,1’i kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden oluştu.

VERGİ TEŞVİKLERİNDEN YARARLANAN GİRİŞİM SAYISI 11 BİN 835 OLDU

Ar-Ge vergi teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2025 yılında 11 bin 835 oldu. Teşviklerden yararlanmak için beyanname veren girişimler ana faaliyetlere göre incelendiğinde girişimlerin, 6 bin 98’inin bilgi ve iletişim, 2 bin 421’inin imalat sanayi ve bin 627 sinin mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler alanında faaliyet gösterdiği görüldü.

TEŞVİK TUTARLARINDA BİLGİ VE İLETİŞİM İLK SIRADA

4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon TL olarak gerçekleşti. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 71,2’sinin bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’inin imalat ve yüzde 5,9’unun ise mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu görüldü.

5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge teşvik tutarı ise 39 milyar 561 milyon TL olarak gerçekleşti. Söz konusu teşvik tutarının yüzde 72,9’unun imalat, yüzde 14,7’sinin bilgi ve iletişim ve yüzde 4,1’inin ise finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerinde faaliyet gösteren girişimlere ait olduğu görüldü.

2025 yılında gelir ve kurumlar vergisi kapsamında sağlanan Ar-Ge desteğinden yararlanan toplam 7 bin 87 girişimin 5 bin 321’i 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (TGB) kapsamında, bin 766’sı ise 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında destekten yararlanmıştır. Buna göre, yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1’i 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9’u ise 5746 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi Ar-Ge desteğinden yararlanmıştır.

Girişimlerin ekonomik faaliyet alanlarına göre dağılımları incelendiğinde, imalat sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin yüzde 82,1’inin 5746 sayılı Kanundan, yüzde 17,9'unun ise 4691 sayılı Kanundan yararlandığı görüldü. Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1'i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin ise yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun kapsamında gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlandı. Aynı sektörlerde 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanan girişimlerin oranları sırasıyla yüzde 15,9 ve yüzde 18,9 oldu.

GEİR VERGİSİ STOPAJ TEŞVİKİ 86 MİLYAR 105 MİLYON TL OLDU

2025 yılında girişimler 86 milyar 105 milyon TL gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 5746 sayılı kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon TL gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı. 4691 sayılı kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon TL gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı.

KOBİ'LER DOLAYLI AR-GE TEŞVİKLERİNİN YÜZDE 38,2'SİNDEN YARARLANDI

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan girişimler büyüklük gruplarına göre ele alındığında, 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’inin küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) olduğu görüldü. Girişim sayısı bakımından Ar-Ge teşviklerinden yararlanan büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 10,5 iken bu girişimler dolaylı Ar-Ge teşviklerinin yüzde 61,8’inden yararlandı.

KOBİ’lerin dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 oldu. Büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon TL dolaylı Ar-Ge teşvik miktarının yüzde 61,1’inin orta ölçekli, yüzde 32,1’inin küçük ölçekli ve yüzde 6,8’inin ise mikro ölçekli girişimlere sağlandığı gözlendi.

ANKA